Lãi suất nhích lên: Áp lực nào với người vay và nền kinh tế?

Lãi suất cho vay tăng 1–2%/năm

Theo khảo sát của PV Tiền Phong, nhiều ngân hàng đã điều chỉnh lãi suất cho vay tăng khoảng 1–2%/năm so với cuối năm 2025. Cụ thể, BacABank áp dụng mức 7–10%/năm đối với các khoản vay mua ô tô, bất động sản và tiêu dùng có tài sản bảo đảm; TPBank cho vay mua nhà 8%/năm cố định 12 tháng đầu, các kỳ tiếp theo cộng biên độ 3,3%/năm; BIDV áp dụng 9%/năm trong 18 tháng đầu; SeaBank cho vay mua nhà, ô tô, sửa nhà ở mức 8,5%/năm; OCB triển khai lãi suất 8,29%/năm cho khách hàng cá nhân…

Diễn biến này xuất phát từ việc lãi suất huy động liên tục tăng từ nửa cuối năm 2025 đến nay. Hiện lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng đã lên tới 7%/năm, thậm chí một số ngân hàng đưa ra mức 8–9%/năm.

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Phạm Hồng Hải – Tổng Giám đốc Ngân hàng OCB – nhận định áp lực lãi suất vẫn hiện hữu. Nguyên nhân là giai đoạn 2024–2026, tăng trưởng tín dụng có khả năng cao hơn tốc độ huy động vốn. Bên cạnh đó, chính sách tài khóa đang có xu hướng hút tiền khỏi hệ thống khi thu ngân sách vượt kế hoạch trong khi chi thấp hơn dự kiến, gây sức ép lên thanh khoản.

Theo ông Hải, lãi suất khó tăng nhanh như giai đoạn vừa qua, nhưng để kỳ vọng giảm mạnh hoặc đứng yên vẫn cần thêm thời gian. Nếu Chính phủ tiếp tục kiên định ổn định vĩ mô, giảm dần vai trò của tín dụng ngân hàng và thúc đẩy phát triển thị trường vốn, áp lực lãi suất sẽ được tháo gỡ từng bước, hỗ trợ tốt hơn cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn.

Khó hình thành chu kỳ tăng mạnh

Việc lãi suất huy động đi lên kéo theo lãi suất cho vay tăng khiến không ít ý kiến lo ngại thị trường đang bước vào một chu kỳ lãi suất mới. Tuy nhiên, TS. Lê Xuân Nghĩa – thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ – cho rằng cần nhìn lãi suất từ góc độ điều hành vĩ mô thay vì chỉ quan sát biến động cục bộ.

Theo ông Nghĩa, lãi suất không phải biến số được Ngân hàng Nhà nước ưu tiên hàng đầu; yếu tố cốt lõi vẫn là cung tiền. Cung tiền tác động đến lạm phát, và chỉ khi kỳ vọng lạm phát tăng lên, lãi suất mới buộc phải điều chỉnh. Vì vậy, mức tăng nhẹ hiện nay chưa phản ánh sự đảo chiều của chính sách tiền tệ.

Về nguyên lý, lãi suất gắn chặt với cung tiền và tỷ giá. Khi cung tiền bị thắt chặt, lãi suất tăng và đồng nội tệ có xu hướng mạnh lên; ngược lại, nới lỏng cung tiền giúp hạ lãi suất nhưng gây áp lực lên tỷ giá. Do đó, điều hành lãi suất luôn là bài toán cân bằng giữa ổn định vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng.Lê Xuân Nghĩa cho rằng khả năng tăng lãi suất điều hành trong thời gian tới là rất thấp, bởi điều này sẽ đẩy chi phí vốn của doanh nghiệp và người dân lên cao, kìm hãm đà phục hồi khi sức cầu còn yếu. Thay vì điều chỉnh mạnh lãi suất điều hành, Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng tiếp tục sử dụng linh hoạt các công cụ thị trường mở, mua – bán trái phiếu Chính phủ để bơm hoặc hút tiền ngắn hạn, qua đó kiểm soát thanh khoản mà không tạo cú sốc lãi suất.

Ông cũng nhấn mạnh khái niệm “bơm tiền” không đồng nghĩa với “in tiền”, mà chỉ là sự điều tiết dòng tiền trong hệ thống tài chính. Ngoài ra, dòng tiền từ Kho bạc Nhà nước cũng có vai trò quan trọng. Một lượng lớn tiền ngân sách đang gửi trong hệ thống ngân hàng; nếu được giải ngân mạnh cho đầu tư công, dòng tiền quay trở lại nền kinh tế sẽ giúp giảm áp lực thắt chặt cung tiền, từ đó hạn chế xu hướng tăng lãi suất.

Theo đánh giá của ông Nghĩa, mặt bằng lãi suất có thể nhích lên ở một số phân khúc nhưng khó hình thành chu kỳ tăng mạnh. Trong bối cảnh lạm phát vẫn được kiểm soát và tăng trưởng cần được hỗ trợ, chính sách tiền tệ nhiều khả năng tiếp tục theo hướng thận trọng và linh hoạt.

Ở góc nhìn thị trường, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo lãi suất cho vay bình quân năm 2026 duy trì ở mức thấp, dù có thể tăng nhẹ khoảng 0,5–0,7% so với năm trước và tiếp tục phân hóa giữa các nhóm ngân hàng. Nhóm ngân hàng quốc doanh được kỳ vọng tiếp tục giảm lãi suất cho vay theo định hướng hỗ trợ của Chính phủ, với mức giảm thêm khoảng 0,2–0,3%. Trong khi đó, các ngân hàng tư nhân có thể tăng lãi suất cho vay mới từ 0,3–1% tùy ngành nghề và phân khúc khách hàng, chủ yếu do xu hướng đẩy mạnh cho vay cá nhân và cho vay mua nhà kỳ hạn dài.

Thủy Bùi