Chương trình B50 của Indonesia chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7, nâng tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học gốc dầu cọ từ mức B40 trước đó lên 50%. Chính phủ nước này kỳ vọng chính sách sẽ giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, củng cố an ninh năng lượng và tạo thêm động lực phát triển cho ngành dầu cọ nội địa.
Phát biểu tại lễ khởi động chương trình ở Karawang, Tây Java ngày 10/7, Tổng thống Prabowo Subianto cho biết Indonesia là quốc gia đầu tiên trên thế giới triển khai bắt buộc nhiên liệu sinh học B50 trên phạm vi toàn quốc.
Theo ông Prabowo, chương trình mới có thể giúp Indonesia tiết kiệm khoảng 170 nghìn tỷ rupiah (tương đương 9,4 tỷ USD) ngoại hối mỗi năm nhờ giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch, cao hơn mức tiết kiệm khoảng 133 nghìn tỷ rupiah của chương trình B40 trước đây.
Tổng thống Indonesia cũng yêu cầu đẩy nhanh kế hoạch nâng tỷ lệ pha trộn lên B60, hướng tới mục tiêu dài hạn là sử dụng nhiên liệu sinh học nguyên chất B100.
Việc thúc đẩy B50 diễn ra trong bối cảnh chi phí nhập khẩu nhiên liệu của Indonesia gia tăng sau những biến động địa chính trị tại Trung Đông. Là quốc gia sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới, Indonesia xem việc sử dụng dầu cọ làm nhiên liệu trong nước là một phần quan trọng trong chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng.
Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Indonesia Bahlil Lahadalia cho biết chương trình B50 dự kiến nâng tổng giá trị trực tiếp và gián tiếp của ngành dầu cọ lên 23,49 nghìn tỷ rupiah mỗi năm, so với 20,92 nghìn tỷ rupiah dưới chương trình B40.
Chính phủ Indonesia cũng kỳ vọng chính sách này sẽ hỗ trợ khoảng 2,1 triệu việc làm và giúp giảm 44,46 triệu tấn khí thải carbon dioxide trong năm 2026.
Việc nâng tỷ lệ pha trộn lên 50% sẽ làm tăng nhu cầu methyl ester axit béo (FAME) - loại nhiên liệu sinh học sản xuất từ dầu cọ - lên khoảng 16,7-18 triệu kilolit mỗi năm. Đồng thời, nhu cầu dầu cọ thô (CPO) dự kiến tăng từ 15,2 triệu tấn lên khoảng 17 triệu tấn mỗi năm.
Theo Bộ trưởng Lahadalia, chính sách này sẽ tạo đầu ra ổn định hơn cho nông dân trồng cọ dầu, đặc biệt trong những giai đoạn xuất khẩu gặp khó khăn, khi nguồn cung có thể được chuyển hướng sang thị trường nội địa.
Dù chính thức áp dụng từ ngày 1/7, Chính phủ Indonesia vẫn cho phép giai đoạn chuyển tiếp đến hết tháng 9 để tiêu thụ lượng nhiên liệu B40 còn tồn kho. Tập đoàn năng lượng quốc doanh Pertamina cho biết hiện đã có 3.547 trong tổng số 6.412 trạm phân phối dầu diesel trên toàn quốc cung cấp nhiên liệu B50.
Bà Eniya Listiani Dewi, Tổng giám đốc phụ trách năng lượng mới và tái tạo thuộc Bộ Năng lượng Indonesia, khẳng định nguồn nguyên liệu không phải là vấn đề khi công suất sản xuất FAME của nước này đạt khoảng 22 triệu tấn mỗi năm, vượt nhu cầu của chương trình B50.
Trước những lo ngại từ các doanh nghiệp vận tải và khai khoáng về ảnh hưởng tới động cơ, Bộ trưởng Lahadalia cho biết quá trình thử nghiệm kéo dài sáu tháng chưa phát hiện vấn đề đáng kể về hiệu suất vận hành.
Tuy nhiên, chương trình B50 cũng đối mặt với nhiều cảnh báo về tác động dài hạn.
Viện Cải cách Dịch vụ Thiết yếu (IESR) cho rằng việc sử dụng ngày càng nhiều dầu cọ cho nhiên liệu sinh học có thể làm giảm nguồn cung CPO dành cho thực phẩm, gây nguy cơ tăng giá dầu ăn, tạo áp lực lạm phát và gia tăng sức ép lên quỹ đất.
Giám đốc điều hành IESR Fabby Tumiwa nhận định Chính phủ Indonesia cần đánh giá toàn diện chương trình B50, không chỉ dựa trên lợi ích giảm nhập khẩu dầu diesel mà còn phải xem xét chi phí, nguồn nguyên liệu, giá lương thực, sinh kế của người dân và các vấn đề môi trường.
Hiệp hội Dầu cọ Indonesia (GAPKI) cũng cảnh báo nhu cầu CPO tăng nhanh có thể khiến giá dầu cọ tăng nếu sản lượng không được mở rộng tương ứng.
Theo GAPKI, chương trình B50 cần khoảng 16-18,69 triệu tấn CPO mỗi năm. Riêng nửa cuối năm 2026, Indonesia có thể cần bổ sung thêm khoảng 1,7 triệu tấn, và từ năm 2027 trở đi cần thêm khoảng 3,5 triệu tấn mỗi năm.
Trong khi đó, sản lượng CPO của Indonesia giai đoạn 2021-2025 gần như chỉ dao động trong khoảng 48-52 triệu tấn mỗi năm, đặt ra thách thức về khả năng cân bằng giữa mục tiêu năng lượng, kinh tế và môi trường.
Hải Anh