Greenland bên bờ sóng gió: Ông Trump “đếm ngược” 20 ngày, NATO đối mặt kịch bản rạn nứt khi Mỹ cân nhắc dùng vũ lực

Theo Reuters, chính quyền Mỹ coi việc kiểm soát Greenland là ưu tiên an ninh quốc gia, nhằm tăng cường vị thế chiến lược tại Bắc Cực và răn đe các đối thủ. Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump và các cố vấn đang xem xét nhiều lựa chọn khác nhau, từ ngoại giao, mua lại lãnh thổ cho tới những biện pháp cứng rắn hơn, dù nhấn mạnh đàm phán vẫn là hướng đi được ưu tiên.

Greenland nhiều lần khẳng định không muốn trở thành một phần của Mỹ. Ngày 6/1, nhiều lãnh đạo châu Âu và Canada công khai ủng hộ Greenland, nhấn mạnh quyền tự quyết của người dân vùng lãnh thổ Bắc Cực này. Trong khi đó, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cảnh báo rằng nếu Mỹ dùng vũ lực với một đồng minh, NATO có thể đứng trước nguy cơ tan rã.

Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết Washington đang cân nhắc các phương án như mua lại Greenland hoặc ký Hiệp ước Liên kết Tự do (COFA), dù thừa nhận COFA khó đáp ứng đầy đủ mục tiêu chiến lược của Mỹ. Mức giá tiềm năng, nếu có, hiện chưa được tiết lộ.

Ngoại trưởng Marco Rubio cũng trấn an các nhà lập pháp rằng những phát biểu cứng rắn gần đây không đồng nghĩa với việc Mỹ sắp hành động quân sự, và mục tiêu chính vẫn là đạt được một thỏa thuận với Đan Mạch. Tuy nhiên, các nguồn tin cho rằng tham vọng kiểm soát Greenland của ông Trump sẽ không biến mất trong phần còn lại của nhiệm kỳ.

Theo ABC News, ông Trump từ lâu coi Greenland là mắt xích quan trọng về an ninh và thương mại. Hòn đảo này nằm trên tuyến hàng hải chiến lược nối Bắc Cực với Đại Tây Dương, sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản và đất hiếm lớn. Ông Trump tuyên bố Mỹ “cần Greenland vì an ninh quốc gia”, đồng thời đưa ra mốc thời gian khoảng 20 ngày trước khi quay lại thảo luận sâu hơn về vấn đề này.

Greenland hiện là lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, có diện tích hơn 2,16 triệu km² nhưng dân số chỉ khoảng 56.000 người, chủ yếu là người Inuit. Phần lớn diện tích bị băng bao phủ, kinh tế truyền thống dựa vào đánh bắt cá. Tuy nhiên, vị trí địa chính trị đặc biệt cùng trữ lượng dầu mỏ, khí đốt và đất hiếm khiến Greenland ngày càng trở nên quan trọng, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ – Trung và biến đổi khí hậu làm băng tan, mở ra các tuyến hàng hải mới.

Những diễn biến xoay quanh Greenland đang đặt NATO trước một phép thử chưa từng có, khi lợi ích chiến lược của Mỹ có nguy cơ va chạm trực diện với nền tảng đoàn kết của liên minh quân sự lớn nhất thế giới.

Khang Nguyễn