Đầu tháng 3/2026, anh Nguyễn Văn Dũng (Ba Vì, Hà Nội) bắt đầu xây nhà với dự toán khoảng 2,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, ngay khi khởi công, giá vật liệu đồng loạt tăng mạnh: gạch từ 1.800 lên 2.100 đồng/viên; cát đen từ 470.000 lên 570.000 đồng/m³; cát vàng vượt 800.000 đồng/m³.
Không chỉ vậy, nhiều vật liệu khác như thép, xi măng hay bê tông thương phẩm cũng tăng giá. Cụ thể, bê tông M300 tăng từ 1,2 triệu lên 1,46 triệu đồng/m³; thép từ 16.000 lên 16.800 đồng/kg; xi xây trát từ 1.500 lên 1.600 đồng/kg. Tổng chi phí phát sinh khiến gia đình anh phải gánh thêm khoảng 200 triệu đồng so với dự tính ban đầu.
Tình cảnh tương tự cũng diễn ra với chị Lê Thị Mai (Hoàng Mai, Hà Nội). Dù đã lên kế hoạch xây nhà 2 tầng với chi phí khoảng 2 tỷ đồng, nhưng giá cát tăng từ 450.000 lên 570.000 đồng/m³ cùng nhiều vật liệu khác leo thang đã khiến tổng chi phí tăng thêm ít nhất 300 triệu đồng. Trước áp lực tài chính, gia đình buộc phải vay mượn để hoàn thiện công trình.
Không chỉ người dân, các doanh nghiệp trong ngành xây dựng cũng đang chịu sức ép lớn. Đại diện Tổng Công ty Thép Việt Nam cho biết chi phí sản xuất tăng do giá dầu, quặng sắt và nguyên liệu nhập khẩu leo thang, làm gia tăng giá thành sản phẩm.
Trong khi đó, các nhà thầu xây dựng dân dụng phải đối mặt với rủi ro lớn khi đã ký hợp đồng trọn gói. Theo ông Nguyễn Thành Tâm, Giám đốc IGcons, nhiều doanh nghiệp buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận, thậm chí “làm không công” để giữ uy tín với khách hàng.
Áp lực còn đến từ chi phí vận chuyển, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội, nơi nhiều công trình nằm trong ngõ nhỏ, phải trung chuyển vật liệu nhiều lần. Khi giá xăng dầu tăng, chi phí logistics cũng tăng theo, khiến giá vật liệu thực tế tại công trình cao hơn đáng kể so với thị trường.
Theo Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, chi phí vật liệu thường chiếm 60–70% tổng chi phí xây dựng. Vì vậy, chỉ cần giá tăng trong thời gian ngắn cũng đủ làm đảo lộn bài toán tài chính của nhiều dự án, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở và môi trường đầu tư.
Trước thực trạng này, các hiệp hội ngành xây dựng đã kiến nghị nhiều giải pháp như bình ổn giá nhiên liệu, cập nhật chỉ số giá xây dựng sát thực tế, cho phép điều chỉnh hợp đồng và gia hạn tiến độ với các dự án chịu tác động lớn.
Bên cạnh đó, đề xuất bù trừ chi phí nhiên liệu, kiểm soát giá vật liệu tại địa phương và ổn định chi phí vận chuyển cũng được đưa ra nhằm giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực và duy trì hoạt động trong bối cảnh biến động kéo dài.