Trong nhiều tháng qua, thị trường tài chính từng dự đoán Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể thực hiện ít nhất hai lần cắt giảm lãi suất trong năm nay, thậm chí bắt đầu từ mùa hè. Kịch bản này được cho là phù hợp với bối cảnh kinh tế Mỹ chịu áp lực chi phí sinh hoạt tăng cao, yếu tố được dự báo sẽ trở thành chủ đề quan trọng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Tuy nhiên, các dự báo này đang thay đổi nhanh chóng. Dữ liệu từ thị trường hợp đồng tương lai cho thấy nhà đầu tư hiện chỉ còn kỳ vọng Fed giảm lãi suất một đến hai lần trong năm nay, và lần cắt giảm đầu tiên có thể phải chờ tới tháng 9. Chỉ một tuần trước, thị trường vẫn còn đặt cược vào hai đến ba lần cắt giảm, bắt đầu từ tháng 7.

Một nguyên nhân quan trọng khiến kỳ vọng đảo chiều là đà tăng mạnh của giá dầu. Kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran cuối tuần trước, giá dầu đã tăng khoảng 36%, lên 90,90 USD/thùng và đầu tuần này có thời điểm vọt lên gần 120 USD/thùng. Giá xăng tại các trạm nhiên liệu ở Mỹ cũng tăng hơn 30 cent, lên khoảng 3,32 USD/gallon, mức cao nhất kể từ mùa hè năm 2024.

Sự gia tăng của giá xăng dầu là yếu tố người tiêu dùng cảm nhận rõ nhất về lạm phát, vì vậy biến động này có thể nhanh chóng tác động đến tâm lý thị trường và kỳ vọng về chính sách tiền tệ.

Trong khi đó, những tín hiệu tích cực trước đây của thị trường lao động Mỹ đang bị phủ bóng bởi số liệu mới nhất từ Cục Thống kê Lao động. Theo báo cáo công bố hôm thứ Sáu, nền kinh tế Mỹ đã mất khoảng 92.000 việc làm trong tháng 2, con số gây bất ngờ và làm dấy lên lo ngại thị trường lao động đang suy yếu nhanh hơn dự kiến.

Joe Brusuelas, kinh tế trưởng của RSM US, cảnh báo nền kinh tế Mỹ đang đối mặt với nguy cơ rơi vào tình trạng “đình lạm”, tức tăng trưởng chậm lại trong khi giá cả tiếp tục tăng cao.

Theo ông, diễn biến của giá năng lượng và lạm phát sẽ đóng vai trò quyết định trong thời gian tới. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao và các chính sách thương mại hay nhập cư của chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục làm hạn chế hoạt động tuyển dụng, Fed sẽ phải đối mặt với một bài toán chính sách khó khăn.

Hiện thị trường tài chính dường như lo ngại nguy cơ lạm phát kéo dài hơn là sự suy yếu của thị trường lao động. Ngân hàng Goldman Sachs thậm chí cảnh báo giá dầu Brent có thể vượt mức đỉnh năm 2008 là 140 USD/thùng nếu eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng của thế giới – tiếp tục bị phong tỏa.

Trong bối cảnh đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng thêm 0,18 điểm phần trăm trong tuần trước, đánh dấu tuần tăng mạnh nhất kể từ khi Tổng thống Trump công bố kế hoạch áp thuế vào tháng 4 năm ngoái.

Tổng thống Trump nhiều lần kêu gọi Fed cắt giảm mạnh lãi suất, thậm chí muốn đưa chi phí vay ngắn hạn từ mức khoảng 3,5–3,75% hiện nay xuống gần 1%. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng Fed khó có thể hành động nhanh trong bối cảnh áp lực lạm phát vẫn còn lớn.

Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) dự kiến họp vào giữa tháng 3 và phần lớn nhà đầu tư tin rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp này. Sau đó, các quan chức cũng sẽ công bố biểu đồ “dot plot” thể hiện dự báo lãi suất trong thời gian tới.

Những biến động của giá dầu cùng với dấu hiệu suy yếu của thị trường lao động có thể khiến nội bộ Fed xuất hiện nhiều quan điểm khác nhau về việc nên ưu tiên kiểm soát lạm phát hay hỗ trợ việc làm.

Thống đốc Fed Michelle Bowman cho rằng báo cáo việc làm yếu gần đây cho thấy thị trường lao động có thể cần được hỗ trợ. Trong khi đó, Chủ tịch Fed San Francisco Mary Daly tỏ ra thận trọng hơn, cho rằng các nhà hoạch định chính sách không nên đưa ra quyết định chỉ dựa trên một số liệu đơn lẻ.

Một số quan chức Fed nhận định cú sốc giá dầu hiện nay có thể chỉ mang tính tạm thời. Thống đốc Fed Christopher Waller cho rằng người dân Mỹ có thể “khá sốc” khi thấy giá xăng tăng mạnh tại các trạm nhiên liệu, nhưng điều đó chưa chắc dẫn tới lạm phát kéo dài.

Dù vậy, nhiều chuyên gia kinh tế cảnh báo Fed vẫn phải đối mặt với áp lực lớn khi lạm phát tại Mỹ đã duy trì trên mục tiêu 2% trong suốt nhiều năm qua.

Theo Diane Swonk, kinh tế trưởng của KPMG tại Mỹ, nền kinh tế Mỹ vẫn là một trong số ít nền kinh tế lớn còn phải vật lộn với lạm phát sau đại dịch. Bà cho rằng các dữ liệu gần đây cho thấy áp lực giá cả có dấu hiệu tăng trở lại, trong khi các đợt tăng thuế quan mới có thể tiếp tục đẩy chi phí lên cao trong thời gian tới.

Linh Hải