Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), khảo sát từ các doanh nghiệp hội viên cho thấy căng thẳng tại Trung Đông đang ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống vận tải quốc tế, đặc biệt là vận tải biển, khiến chi phí logistics tăng và lịch tàu trở nên thiếu ổn định.

Một số mặt hàng như cá tra xuất khẩu sang Trung Đông hiện phải tạm ngừng, trong khi mức tiêu thụ tại một số thị trường khác cũng có dấu hiệu chậm lại.

Các doanh nghiệp cho biết nhiều tuyến vận tải đi Mỹ (bờ Đông) và châu Âu đã phải điều chỉnh hành trình, chuyển sang đi vòng qua châu Phi thay vì qua các tuyến thông thường. Việc thay đổi này khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm khoảng 7–10 ngày so với trước, thậm chí có thể lâu hơn nếu tình hình căng thẳng tiếp diễn.

Bên cạnh đó, một số hãng tàu đã hủy chuyến hoặc tạm ngừng khai thác các tuyến liên quan đến khu vực Trung Đông. Đối với thị trường Israel, nhiều lô hàng phải chuyển cảng sang Ai Cập để tiếp nhận, sau đó vận chuyển tiếp bằng đường bộ.

Phần lớn doanh nghiệp cho biết hoạt động giao hàng vẫn đang được duy trì, nhưng thời gian vận chuyển kéo dài và lịch tàu không ổn định. Song song với đó, chi phí logistics đang có xu hướng tăng và có thể leo thang mạnh nếu tình hình xung đột kéo dài, tương tự giai đoạn dịch COVID-19.

Một số hãng tàu đã thông báo tăng phụ phí từ khoảng 2.000 đến 4.000 USD đối với mỗi container lạnh, đồng thời phát sinh thêm các khoản phụ phí liên quan đến rủi ro và nhiên liệu.

Trong nước, chi phí vận chuyển container bằng đường bộ cũng tăng. Một số đơn vị vận tải đã thông báo tăng khoảng 500.000 đồng cho mỗi container 40 feet do giá dầu diesel tăng mạnh. Giá dầu thế giới tăng đang tạo áp lực lên chi phí nhiên liệu, vận chuyển và nhiều chi phí sản xuất đầu vào khác.

Đánh giá tác động đến hoạt động xuất khẩu, các doanh nghiệp có thị trường chính tại Mỹ, Nhật Bản, Bắc Âu và Tây Âu cho biết chưa chịu ảnh hưởng trực tiếp lớn, ngoại trừ việc chi phí vận tải tăng.

Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Đông và Nam Âu, việc giao hàng đang gặp nhiều khó khăn, thậm chí tạm thời không thể vận chuyển. Một số doanh nghiệp đã tạm dừng xuất khẩu sang Trung Đông do rủi ro vận tải và thiếu chuyến tàu, dù nhu cầu thực phẩm tại khu vực này vẫn cao và các đơn hàng không bị hủy.

Ngoài ra, việc giá dầu và chi phí vận chuyển tăng khiến các doanh nghiệp dự báo giá nguyên liệu thủy sản có thể tăng trong thời gian tới, do chi phí khai thác, nuôi trồng và vận chuyển đều tăng. Áp lực chi phí này có thể ảnh hưởng tới hiệu quả sản xuất cũng như khả năng cạnh tranh của hàng thủy sản xuất khẩu.

Trước những rủi ro hiện nay, VASEP và các doanh nghiệp kiến nghị Bộ Công Thương cùng các bộ ngành liên quan sớm cung cấp thông tin và cảnh báo kịp thời về biến động thị trường quốc tế cho doanh nghiệp xuất khẩu. Đồng thời, cần xem xét các giải pháp hỗ trợ trong trường hợp chi phí logistics và nhiên liệu tăng mạnh, đặc biệt nếu xung đột kéo dài trong nhiều tháng.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng được đề xuất tăng cường làm việc với các hãng tàu và đối tác logistics quốc tế để duy trì ổn định các tuyến vận tải phục vụ xuất khẩu, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường nhằm giảm phụ thuộc vào những khu vực có rủi ro địa chính trị cao.

Anh Thư