Trong tuần qua, đồng yên duy trì được một ngưỡng quan trọng so với USD sau khi chính phủ Nhật Bản và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) được cho là đã chi khoảng 35 tỷ USD để can thiệp. Đến chiều 1/5, tỷ giá ổn định quanh mức 157,07 yên đổi 1 USD, sau cú bật tăng 2,4% trong một ngày – mạnh nhất kể từ tháng 1/2023. Tính chung cả tuần, đồng tiền này tăng 1,5%, ghi nhận tuần tích cực nhất từ giữa tháng 2.
Trước đó, đồng yên đã xuyên thủng mốc 160 yên/USD – vùng thấp hiếm thấy trong hơn 4 thập kỷ – buộc nhà chức trách phải hành động bằng cách mua vào đồng nội tệ và bán ra USD nhằm chặn đà mất giá.
Theo chiến lược gia Eric Wallerstein tại Clocktower Group, động thái này đã đạt mục tiêu ngắn hạn là bảo vệ ngưỡng 160. Tuy nhiên, ông ví von đây chỉ như “miếng băng tạm thời cho vết thương cần khâu”, bởi Nhật Bản vẫn đang chịu sức ép kép từ đồng yên yếu và giá năng lượng tăng cao do căng thẳng địa chính trị với Iran.
Mối quan hệ giữa đồng yên và giá dầu mang tính hai chiều. Nhật Bản nhập khẩu khoảng 90% dầu từ Trung Đông và thanh toán bằng USD, nên đồng yên yếu sẽ làm chi phí nhập khẩu tăng mạnh. Ngược lại, khi giá dầu toàn cầu đi lên, nhu cầu USD để thanh toán tăng khiến đồng yên càng chịu áp lực giảm giá. Bên cạnh đó, vai trò “tài sản trú ẩn” của USD cũng khiến dòng tiền tiếp tục rời khỏi đồng yên.
Giới phân tích cho rằng để đồng yên phục hồi bền vững, chỉ can thiệp là chưa đủ. Cần có sự kết hợp giữa chính sách tiền tệ thắt chặt hơn – cụ thể là tăng lãi suất – và việc hạ nhiệt giá dầu trên thị trường quốc tế.
Tuy vậy, chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi vẫn ưu tiên duy trì lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng và chính sách tài khóa mở rộng. Kỳ vọng của họ là can thiệp thị trường có thể phần nào kiểm soát tỷ giá và giảm áp lực lạm phát.
Ngược lại, nhiều chuyên gia nhận định việc tăng lãi suất mới là giải pháp cốt lõi để xử lý đồng thời bài toán tỷ giá và lạm phát. Trong tháng 3, lạm phát tại Nhật đã tăng tốc trở lại sau 5 tháng, một phần do giá dầu toàn cầu tăng mạnh tới 60% vì xung đột Iran. Dù vậy, Thống đốc BOJ Kazuo Ueda vẫn chưa đưa ra tín hiệu rõ ràng về bước đi tiếp theo.
Sự thiếu chắc chắn này khiến giới đầu tư quốc tế hoài nghi về triển vọng của đồng yên. Các chiến lược gia từ Citigroup cho rằng giá dầu cao sẽ tiếp tục gây sức ép, còn việc can thiệp chỉ mang tính “cầu nối” chờ các yếu tố nền tảng thay đổi.
Rủi ro lớn nhất hiện nay là giá năng lượng duy trì ở mức cao, kéo theo áp lực lạm phát quay trở lại. Tại Nhật Bản, chỉ số giá tiêu dùng lõi đã tăng 1,8% trong tháng 3 so với cùng kỳ – mức cao đối với một nền kinh tế vốn quen với lạm phát thấp hoặc gần như bằng 0 trong nhiều thập kỷ.
Trước tình hình đó, Nhật Bản thậm chí đang xem xét các biện pháp can thiệp vào thị trường dầu thô tương lai nhằm giảm áp lực lên tỷ giá. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo đây không phải giải pháp khả thi về dài hạn, bởi nước này không có khả năng chi phối thị trường dầu toàn cầu, đặc biệt khi không thể tác động trực tiếp đến diễn biến xung đột tại Iran.