Ban đầu, chính quyền Donald Trump kỳ vọng chiến dịch chỉ kéo dài vài tuần. Tuy nhiên, thực tế đang đi theo hướng ngược lại khi Iran vẫn duy trì khả năng đáp trả mạnh mẽ bằng tên lửa, UAV và gây sức ép lên tuyến vận tải năng lượng qua Eo biển Hormuz.
Theo nhiều chuyên gia, vấn đề cốt lõi nằm ở việc đánh giá thấp khả năng chịu đựng và chiến lược của Iran. Thay vì đối đầu trực diện, Tehran theo đuổi chiến lược “tiêu hao”, kéo dài xung đột để làm suy giảm ý chí của đối phương.
Ở giai đoạn đầu, Mỹ và Israel đã gây tổn thất đáng kể cho năng lực quân sự của Iran. Tuy nhiên, như nhận định của Suzanne Maloney, giai đoạn hậu xung đột mới là phần phức tạp nhất và khó có thể kết thúc nhanh.
Trong khi đó, mục tiêu chiến lược của Washington ngày càng thiếu rõ ràng. Từ việc phá hủy chương trình hạt nhân, mục tiêu dần mở rộng sang làm suy yếu quân sự, bảo vệ an ninh khu vực, thậm chí hàm ý thay đổi chế độ. Điều này khiến Mỹ rơi vào thế khó:
- Leo thang → nguy cơ sa lầy dài hạn
- Rút lui sớm → rủi ro chiến lược vẫn còn
Các chuyên gia như Max Abrahms và Manochehr Dorraj đều cho rằng chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy xung đột sắp kết thúc. Với Iran, chỉ cần duy trì được năng lực tồn tại và gây sức ép, họ đã đạt được mục tiêu chiến lược.
Ngoài yếu tố quân sự, áp lực kinh tế cũng ngày càng lớn. Giá dầu tăng mạnh, ảnh hưởng toàn cầu, trong khi áp lực chính trị trong nước Mỹ gia tăng khi chi phí chiến tranh kéo dài.
Một điểm đáng chú ý là sự khác biệt về mục tiêu giữa Mỹ và Israel, khi mỗi bên có “đồng hồ chính trị” riêng. Điều này làm cho việc phối hợp chiến lược và xác định điểm dừng càng trở nên khó khăn.
Tổng thể, kịch bản dễ xảy ra nhất hiện nay không phải là kết thúc nhanh, mà là một cuộc xung đột kéo dài, giằng co. Cuộc chiến nhiều khả năng chỉ dừng lại khi chi phí về quân sự, kinh tế và chính trị trở nên quá lớn đối với tất cả các bên.
Linh An