Theo phân tích của trang tin 36Kr, ngành dược sinh học toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu sắc từ năm 2025 dưới tác động của căng thẳng địa chính trị, áp lực thuế quan và những thay đổi trong cơ chế định giá thuốc. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp dược phẩm Trung Quốc lại nổi lên như một nguồn đổi mới quan trọng, vừa đóng vai trò "hiệu thuốc của thế giới", vừa trở thành động lực nghiên cứu mới của ngành.
Các tập đoàn phương Tây mạnh tay săn công nghệ Trung Quốc
Một trong những thước đo rõ nhất cho sức mạnh đổi mới của ngành dược là số tiền mà các tập đoàn quốc tế sẵn sàng bỏ ra để sở hữu công nghệ.
Tháng 2/2026, hãng dược Mỹ Gilead chi 80 triệu USD trả trước để giành quyền khai thác toàn cầu đối với GH31 của Công ty Qinhuan Pharmaceutical. Tổng giá trị thỏa thuận, bao gồm các khoản thanh toán theo cột mốc phát triển, có thể lên tới 1,45 tỷ USD.
Trước đó chỉ một tháng, Pfizer cũng chấp nhận trả trước 150 triệu USD cho một công ty thuộc Shanghai Fosun nhằm sở hữu quyền khai thác toàn cầu một hoạt chất đồng vận thụ thể GLP-1. Tổng giá trị thương vụ có thể đạt 1,93 tỷ USD.
Trong một thương vụ khác, hãng dược Zealand của Đan Mạch ký thỏa thuận hợp tác với Công ty Áo Lộ Y của Trung Quốc về nền tảng thuốc phân tử nhỏ điều trị bệnh chuyển hóa. Giá trị tiềm năng của hợp đồng này lên tới 2,5 tỷ USD.
Những thương vụ tỷ USD liên tiếp cho thấy công nghệ dược phẩm Trung Quốc không còn được xem là lựa chọn giá rẻ, mà đã trở thành tài sản chiến lược trong danh mục phát triển của các tập đoàn dược toàn cầu.
Tốc độ nghiên cứu nhanh, chi phí thấp
Một trong những lợi thế lớn nhất của doanh nghiệp dược Trung Quốc nằm ở hiệu quả nghiên cứu và phát triển.
Theo đánh giá của giới chuyên môn, từ giai đoạn được cấp phép thử nghiệm thuốc mới đến khi chứng minh được hiệu quả lâm sàng ban đầu, các công ty Trung Quốc thường rút ngắn được từ 30-40% thời gian so với các đối thủ Mỹ và châu Âu. Đồng thời, chi phí nghiên cứu chỉ bằng khoảng một phần ba đến một nửa.
Ở các lĩnh vực đang tăng trưởng nóng như thuốc điều trị béo phì GLP-1 hay thuốc liên hợp kháng thể ADC, nhiều tập đoàn đa quốc gia coi các công nghệ xuất phát từ Trung Quốc là mắt xích không thể thiếu trong chiến lược phát triển sản phẩm mới.
Cuộc chiến ngay trên sân nhà
Sự quan tâm của các tập đoàn quốc tế cũng phản ánh sức ép cạnh tranh ngày càng gia tăng tại thị trường Trung Quốc.
Năm 2025, doanh số thuốc Semaglutide của Novo Nordisk tại Trung Quốc giảm 5% do sự nổi lên của các đối thủ nội địa như Innovent Biologics hay Sciwind Biosciences.
Không chỉ ở lĩnh vực thuốc giảm cân, cuộc cạnh tranh còn được thúc đẩy bởi các cải cách chính sách y tế. Cuối năm 2025, Trung Quốc lần đầu ban hành danh mục thuốc sáng chế dành cho bảo hiểm y tế thương mại, đưa 19 loại thuốc công nghệ cao, bao gồm cả liệu pháp CAR-T, vào diện được khuyến nghị chi trả.
Cơ chế mới này tạo thêm một kênh thanh toán bên cạnh bảo hiểm y tế quốc gia, mở ra cơ hội thương mại hóa cho những loại thuốc có giá điều trị lên tới hàng trăm nghìn hoặc hàng triệu nhân dân tệ mỗi năm.
Điều đó đồng nghĩa với việc các công ty dược sinh học trong nước sẽ có thêm động lực để đẩy nhanh quá trình thương mại hóa các sản phẩm sáng tạo, trong khi những lợi thế độc quyền của các tập đoàn đa quốc gia tại Trung Quốc dần suy giảm.
Châu Âu chậm chân, cơ hội mở ra cho Trung Quốc
Theo giới phân tích, một trong những lý do khiến Mỹ tập trung gây sức ép về giá thuốc với châu Âu thay vì Trung Quốc là bởi ngành công nghệ sinh học châu Âu đã đầu tư thiếu hụt trong thời gian dài.
Trong khoảng 15 năm qua, châu Âu bị đánh giá là chậm hơn đáng kể trong cuộc đua công nghệ sinh học. Ngay cả Đạo luật Công nghệ sinh học của khu vực này cũng mất tới 7 năm để hoàn thiện từ giai đoạn đề xuất đến khi ban hành.
Khoảng trống đó đang tạo điều kiện để các doanh nghiệp Trung Quốc gia tăng hiện diện trên thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất với ngành dược Trung Quốc không còn nằm ở công nghệ hay nguồn vốn, mà ở việc xây dựng được một hệ thống định giá và thanh toán tương xứng với năng lực đổi mới của mình.
Từ người theo sau thành người định hình cuộc chơi
Nhìn lại hành trình phát triển của ngành dược Trung Quốc, tốc độ thay đổi diễn ra rất nhanh. Quốc gia này đã đi từ vị thế chuyên nhận chuyển giao công nghệ, trở thành nước xuất khẩu bản quyền thuốc, rồi vươn lên thành một trong những trung tâm nghiên cứu lâm sàng quan trọng nhất thế giới.
Điểm khác biệt hiện nay không còn là lợi thế chi phí thấp. Giá trị cốt lõi mà các doanh nghiệp Trung Quốc đang mang lại cho ngành dược toàn cầu là dữ liệu lâm sàng chất lượng cao cùng năng lực triển khai nghiên cứu hiệu quả.
Minh chứng rõ nét là việc MSD (Merck) sẵn sàng đầu tư tới 15 thử nghiệm lâm sàng pha III trên toàn cầu cho một phân tử thuốc được cấp phép từ Trung Quốc. Đây là tín hiệu cho thấy các tập đoàn quốc tế không chỉ mua công nghệ mà còn đặt niềm tin vào chất lượng nghiên cứu của các doanh nghiệp Trung Quốc.
Khi những năng lực này được chuỗi giá trị toàn cầu công nhận rộng rãi, ngành dược Trung Quốc có thể không còn đóng vai trò là nhà cung cấp công nghệ giá rẻ, mà đang tiến gần hơn tới vị thế của một trung tâm đổi mới có khả năng định hình tương lai ngành dược thế giới.