Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dân số 2025 do Bộ Y tế xây dựng, nếu được thông qua, chính sách sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Điểm đáng chú ý là lao động nữ sinh con thứ hai có thể được nghỉ thai sản lên tới 7 tháng, thay vì 6 tháng như hiện nay.
Trong thời gian nghỉ, người mẹ vẫn được hưởng trợ cấp bằng 100% mức bình quân tiền lương đóng bảo hiểm xã hội của 6 tháng liền kề trước khi nghỉ việc.
Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất hỗ trợ tài chính trực tiếp khi sinh con thứ hai với mức 2 triệu đồng cho mỗi lần sinh. Tùy theo khả năng ngân sách, chính quyền địa phương có thể quyết định mức hỗ trợ cao hơn. Trường hợp thuộc nhiều diện hỗ trợ khác nhau, người dân vẫn được nhận đầy đủ các khoản tương ứng.
Không chỉ phụ nữ, lao động nam cũng được mở rộng quyền lợi. Theo quy định liên quan trong Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người chồng đang tham gia bảo hiểm bắt buộc có vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc. Nếu sinh từ ba con trở lên, người cha được nghỉ thêm 3 ngày cho mỗi bé tính từ con thứ ba.
Bên cạnh đó, thời gian sử dụng chế độ nghỉ của lao động nam cũng linh hoạt hơn. Từ năm 2025, người chồng có thể nghỉ trong vòng 60 ngày đầu sau khi vợ sinh (thay vì 30 ngày như trước), và được chia nhỏ thời gian nghỉ thành nhiều đợt.
Về điều kiện hưởng, lao động nữ cần đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu 6 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh. Thời gian đóng có thể được cộng dồn nếu bị gián đoạn. Mức trợ cấp của nam giới được tính theo ngày, dựa trên mức hưởng theo tháng chia cho 24 ngày.
Dự thảo cũng quy định rõ hồ sơ, thủ tục để hưởng chế độ, trong đó bao gồm giấy xác nhận sinh con thứ hai và các giấy tờ liên quan theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Nếu chính thức được ban hành, những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ góp phần hỗ trợ các gia đình, đồng thời tạo thêm động lực trong bối cảnh nhiều địa phương đang đối mặt với xu hướng giảm sinh.