Bắt đầu từ ngày 15/5, Nghị định 90/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó có nhiều mức phạt đáng chú ý liên quan đến bảo hiểm y tế (BHYT).
Về vi phạm chậm đóng BHYT, người sử dụng lao động không lập hoặc lập không đầy đủ danh sách người tham gia trong thời hạn quy định có thể bị phạt từ 1 đến 35 triệu đồng. Trường hợp chậm đóng hoặc đóng thiếu tiền BHYT cũng bị xử phạt từ 500.000 đồng đến 35 triệu đồng tùy mức độ vi phạm.
Đối với hành vi trốn đóng BHYT (chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự), mức phạt được chia theo số lượng lao động vi phạm. Cụ thể, nếu vi phạm dưới 10 người lao động, mức phạt từ 2 đến 4 triệu đồng; từ 10 đến dưới 50 người là 4 đến 7 triệu đồng; và có thể lên tới 50–70 triệu đồng nếu vi phạm từ 1.000 lao động trở lên.
Ngoài ra, hành vi kê khai tiền lương làm căn cứ đóng BHYT thấp hơn quy định hoặc không đóng đủ số tiền đã đăng ký cũng bị xử phạt theo giá trị vi phạm, với mức cao nhất lên tới 45 triệu đồng.
Không chỉ bị phạt tiền, người vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như đóng đủ số tiền còn thiếu, hoàn trả khoản tiền gây thiệt hại, nộp lại lợi bất hợp pháp và trả thêm tiền lãi chậm đóng (0,03%/ngày).
Với người dân, một hành vi phổ biến cũng bị xử phạt là cho mượn hoặc sử dụng thẻ BHYT của người khác khi khám chữa bệnh. Nếu chưa gây thiệt hại, mức phạt từ 1 đến 2 triệu đồng; nếu có hành vi trục lợi, mức phạt có thể từ 3 đến 5 triệu đồng, kèm theo nghĩa vụ hoàn trả số tiền đã chiếm dụng.
Nhìn chung, quy định mới cho thấy cơ quan quản lý đang siết chặt kỷ cương trong lĩnh vực bảo hiểm y tế, nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và an toàn cho quỹ BHYT. Người dân và doanh nghiệp cần chủ động rà soát, tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ để tránh rủi ro pháp lý không đáng có.
Khang Nguyễn