Shopee, TikTok Shop đồng loạt tăng phí, Bộ Công Thương lên tiếng

Phí bán hàng trên sàn ngày càng “phình to”

Từ đầu tháng 5, Shopee đã điều chỉnh tăng phí xử lý giao dịch đối với một số phương thức thanh toán trả trước từ 4,91% lên 6%. Đến ngày 23/5, nền tảng này tiếp tục nâng hàng loạt khoản phí và chương trình bán hàng như Voucher Xtra, PiShip hay tỷ lệ đồng tài trợ mã giảm giá. Đáng chú ý, từ ngày 29/5, Shopee sẽ áp dụng cơ chế “duy trì hiển thị” tự động, theo đó trích tối thiểu 1% giá trị đơn hàng thành công để nạp vào tài khoản quảng cáo hiển thị của shop.

Đối với các ngành hàng cạnh tranh mạnh như mỹ phẩm, mẹ và bé, chăm sóc cá nhân hay thời trang, tổng chi phí nền tảng hiện tăng đáng kể nếu cộng toàn bộ phí cố định, phí thanh toán, Voucher Xtra và các chương trình gần như bắt buộc để duy trì độ hiển thị.

Theo nhiều chủ shop, sau đợt điều chỉnh mới, tổng phí sàn trên Shopee có thể tăng từ khoảng 24,5% lên hơn 30,5% doanh thu đơn hàng, chưa bao gồm quảng cáo, livestream, tiếp thị liên kết hay chi phí vận hành nội bộ. Nếu tính toàn bộ chi phí để duy trì hiển thị và đơn hàng, tỷ lệ chi phí thực tế ở một số ngành hàng có thể lên tới 40-45% doanh thu. Trong bối cảnh sức mua chưa phục hồi mạnh, biên lợi nhuận của người bán ngày càng bị thu hẹp.

Người bán thống kê mức phí phải trả trên Shopee.

TikTok Shop cũng tăng mạnh phí hoa hồng từ đầu tháng 5 tại nhiều nhóm ngành như mỹ phẩm, thời trang, sức khỏe hay mẹ và bé. Một số ngành hàng hiện áp dụng mức phí mới gần 18%, cao hơn đáng kể so với trước.

Chị Đỗ Thu Hương, chủ một shop bán sách online tại Hà Nội, cho biết điều khiến nhiều người bán lo ngại không chỉ là từng khoản phí riêng lẻ mà là tổng cấu trúc chi phí ngày càng lớn hơn.

Theo chị Hương, để duy trì doanh số, nhiều shop gần như buộc phải chi thêm cho quảng cáo nội sàn, miễn phí vận chuyển, tiếp thị liên kết, livestream hoặc các gói tăng hiển thị. Với những ngành hàng cạnh tranh cao, sau khi cộng toàn bộ chi phí quảng bá, vận hành và khuyến mại, nhiều cửa hàng gần như chỉ còn lợi nhuận rất thấp, thậm chí hòa vốn để giữ thị phần.

“Nhiều shop đang bắt đầu rời sàn hoặc giảm phụ thuộc vào sàn để tìm kênh bán hàng khác như Facebook, Zalo, website riêng hay cộng đồng khách hàng thân thiết. Với mức phí hiện nay, không chạy quảng cáo thì không có hiển thị, còn chạy quảng cáo thì chi phí ngày càng đội lên”, chị Hương chia sẻ.

Bộ Công Thương yêu cầu minh bạch và có lộ trình

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Hoàng Ninh cho biết cơ quan quản lý đã ghi nhận phản ánh từ nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người bán liên quan đến việc các nền tảng thương mại điện tử tăng phí dịch vụ trong thời gian gần đây.

Theo ông Ninh, việc chi phí vận hành gian hàng, quảng bá sản phẩm, logistics hay hiển thị hàng hóa gia tăng có thể tạo sức ép lớn lên cộng đồng bán hàng, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc các chủ thể mới tham gia thương mại điện tử.

Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cũng cho rằng động thái tăng phí diễn ra trong bối cảnh các nền tảng đang tái cấu trúc mô hình hoạt động, tối ưu chi phí và chuyển từ cạnh tranh bằng trợ giá sang ưu tiên phát triển bền vững hơn.

“Về nguyên tắc, doanh nghiệp có quyền xây dựng giá dịch vụ theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, các sàn thương mại điện tử phải bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật về thương mại điện tử, cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; đồng thời phải công khai, minh bạch chính sách phí cũng như các thay đổi ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của người bán”, ông Ninh nhấn mạnh.

Việc các sàn tăng mạnh phí khiến nguy cơ chi phí dồn về phía các shop nhỏ và cuối cùng làm tăng giá bán khi đến người tiêu dùng.

Theo ông Ninh, Luật Thương mại điện tử 2025 cùng các văn bản hướng dẫn đã bổ sung thêm nhiều quy định nhằm tăng tính minh bạch của các nền tảng thương mại điện tử, hướng tới môi trường cạnh tranh công bằng và hạn chế những hành vi gây ảnh hưởng bất hợp lý tới người bán.

Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết cơ quan này đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, đồng thời làm việc với các nền tảng để nắm bắt phản ánh thực tế từ cộng đồng kinh doanh online.

“Cục cũng đề nghị các doanh nghiệp rà soát chính sách phí theo hướng minh bạch, hợp lý, có lộ trình phù hợp; tăng cường trao đổi với cộng đồng người bán trước khi áp dụng các thay đổi lớn; hạn chế phát sinh các khoản thu thiếu minh bạch hoặc gây ảnh hưởng bất hợp lý tới người bán”, ông Ninh cho biết.

Một chuyên gia thuộc Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam nhận định thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước qua giai đoạn cạnh tranh bằng “đốt tiền” để chuyển sang bài toán tối ưu lợi nhuận.

Trong nhiều năm, người tiêu dùng quen với việc mua sắm online giá rẻ nhờ trợ giá, mã giảm giá và miễn phí vận chuyển. Tuy nhiên hiện nay, nhiều nền tảng thương mại điện tử đang ưu tiên hiệu quả kinh doanh và lợi nhuận. Khi chi phí bán hàng tiếp tục tăng, áp lực lớn nhất có nguy cơ dồn lên các shop nhỏ và cuối cùng phản ánh vào giá bán tới tay người tiêu dùng.

Thủy Bùi