Danh sách STATE 100 - 100 doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất năm 2026 dựa trên dữ liệu tài chính năm 2025 - có 22 doanh nghiệp xổ số, nhiều nhất trong các ngành. Vietlott đứng thứ 54 với số thực nộp ngân sách năm 2025 đạt 2.265 tỷ đồng.

Tuy nhiên, một số công ty xổ số kiến thiết địa phương có doanh thu bán vé thấp hơn nhiều nhưng lại nộp ngân sách cao hơn.

Xổ số Bạc Liêu là một trường hợp điển hình. Năm 2025, Vietlott bán gần 9.687 tỷ đồng vé số nếu tính theo doanh thu có thuế. Sau khi quy đổi số liệu của Xổ số Bạc Liêu về cùng phương pháp, doanh thu có thuế của doanh nghiệp này vào khoảng 7.100 tỷ đồng.

Như vậy, Vietlott có doanh thu bán vé cao hơn nhưng vẫn nộp ngân sách thấp hơn Bạc Liêu. Điểm khác biệt nằm ở cách dòng tiền từ bán vé được phân bổ cho các khoản trả thưởng, chi phí và lợi nhuận.

Tỷ lệ trả thưởng tạo ra khác biệt lớn

Đối với doanh nghiệp xổ số, trả thưởng là một trong những khoản chi phí lớn nhất.

Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 của Vietlott ghi nhận chi phí trả thưởng và dự phòng trả thưởng ở mức 5.306 tỷ đồng, tương đương gần 55% doanh thu bán vé có thuế.

Trong khi đó, Xổ số Bạc Liêu chi 3.528 tỷ đồng cho trả thưởng, tương đương khoảng 49,4% doanh thu có thuế. Xổ số Bình Thuận chi 3.494 tỷ đồng, tương đương khoảng 48,7%.

Các doanh nghiệp xổ số truyền thống khác cũng có tỷ lệ tương tự. Báo cáo tài chính của Xổ số Bạc Liêu dẫn quy định tỷ lệ trả thưởng đối với xổ số truyền thống là 50% và sử dụng doanh thu có thuế làm cơ sở xác định dự phòng trả thưởng.

Theo quy định, xổ số truyền thống được áp dụng tỷ lệ trả thưởng tối đa 50% tổng giá trị vé phát hành. Với xổ số tự chọn số điện toán, doanh nghiệp có thể xây dựng tỷ lệ trả thưởng cho từng sản phẩm, tối đa 60%, trên cơ sở được Bộ Tài chính chấp thuận.

Nghị định 122/2017/NĐ-CP cũng quy định doanh nghiệp căn cứ tỷ lệ trả thưởng kế hoạch và thực tế để trích lập hoặc sử dụng quỹ dự phòng, nhằm hạn chế biến động quá lớn của kết quả kinh doanh giữa các kỳ.

Nói cách khác, nếu cùng thu được 100 đồng từ tiền vé, Vietlott dành gần 55 đồng cho trả thưởng và dự phòng, trong khi xổ số truyền thống chỉ khoảng 49 đồng. Tỷ lệ dành cho trả thưởng càng cao thì phần doanh thu còn lại để trang trải chi phí và tạo lợi nhuận càng nhỏ.

Mô hình vận hành khiến biên lợi nhuận của Vietlott thấp hơn

Ngoài tỷ lệ trả thưởng, Vietlott còn có cơ cấu chi phí đặc thù do vận hành hệ thống xổ số điện toán.

Vietlott là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước và Berjaya không nắm cổ phần tại doanh nghiệp. Hai bên hợp tác theo hợp đồng BCC có thời hạn 18 năm.

Theo mô hình được công bố khi dự án triển khai, Berjaya đầu tư hệ thống công nghệ, thiết bị và tham gia vận hành kỹ thuật, đổi lại nhận các khoản phí theo hợp đồng. Đại diện Vietlott từng cho biết mức phí được tính dựa trên doanh thu theo thỏa thuận giữa hai bên.

Trong năm 2025, bên cạnh hơn 5.305 tỷ đồng trả thưởng và dự phòng, Vietlott ghi nhận 175 tỷ đồng bù đắp chi phí đầu tư, gần 101 tỷ đồng phí lợi nhuận định mức và 705 tỷ đồng chi phí kinh doanh xổ số tự chọn số điện toán, tổng cộng 981 tỷ đồng.

Doanh nghiệp đồng thời chi hơn 912 tỷ đồng cho hoa hồng đại lý và phí ủy quyền trả thưởng. Đây cũng là khoản chi lớn đối với xổ số truyền thống; riêng Xổ số Bạc Liêu năm 2025 chi hơn 1.072 tỷ đồng hoa hồng đại lý.

Như vậy, Vietlott vừa có tỷ lệ trả thưởng cao hơn, vừa chịu cơ cấu chi phí riêng của mô hình xổ số điện toán và hợp đồng BCC. Sau khi trừ toàn bộ các khoản chi, phần doanh thu chuyển thành lợi nhuận vì thế thấp hơn đáng kể.

Năm 2025, với doanh thu bán vé có thuế gần 9.687 tỷ đồng, Vietlott đạt khoảng 444 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tương ứng biên lợi nhuận khoảng 4,6%.

Trong khi đó, Xổ số Bạc Liêu đạt khoảng 915 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế dù doanh thu thấp hơn đáng kể, tương ứng biên lợi nhuận gần 13%.

Lợi nhuận quyết định phần đóng góp vào ngân sách

Vietlott và các công ty xổ số kiến thiết đều là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Sau khi tạo ra lợi nhuận, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp.

Phần lợi nhuận sau thuế, sau khi thực hiện các khoản trích lập theo quy định, tiếp tục được phân phối và nộp về ngân sách nhà nước theo cơ chế áp dụng cho doanh nghiệp nhà nước.

Do đó, doanh thu bán vé cao không đồng nghĩa số tiền nộp ngân sách sẽ cao hơn. Với Vietlott, tỷ lệ trả thưởng lớn cùng cơ cấu chi phí đặc thù khiến lợi nhuận tạo ra trên mỗi đồng doanh thu thấp hơn một số công ty xổ số truyền thống, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô đóng góp ngân sách.

Phúc Hạnh