Sự thay đổi này diễn ra rõ nét trong ngành công nghệ thông tin khi AI đã tham gia ngày càng sâu vào nhiều khâu của vòng đời phần mềm, từ phân tích yêu cầu, lập trình, kiểm thử đến vận hành. Với những doanh nghiệp vốn dựa nhiều vào nguồn nhân lực kỹ thuật, xu hướng này vừa tạo sức ép thay đổi, vừa mở ra cơ hội nâng cao năng suất và mở rộng dư địa tăng trưởng.

AI được đưa vào trung tâm vận hành

Theo báo cáo State of AI-Assisted Software Development 2025 của Dora và Google Cloud, 90% chuyên gia công nghệ được khảo sát cho biết đang sử dụng AI trong công việc.

Khi AI trở nên phổ biến, khả năng tiếp cận công nghệ đơn thuần không còn là lợi thế đủ lớn để tạo khác biệt. Nghiên cứu cho rằng AI hoạt động như một "bộ khuếch đại", trong đó giá trị tạo ra phụ thuộc nhiều vào chất lượng quy trình, nền tảng tổ chức và năng lực của đội ngũ sử dụng công nghệ.

Bài toán vì vậy đang chuyển từ việc từng kỹ sư có sử dụng AI hay không sang khả năng doanh nghiệp biến AI thành năng lực chung của toàn tổ chức.

VTI là một doanh nghiệp đang theo đuổi hướng chuyển dịch này. Với hơn 1.800 nhân sự tại 6 quốc gia, trong hai năm qua, doanh nghiệp từng bước đưa AI vào sâu hơn trong hoạt động vận hành và phát triển phần mềm, hướng tới mô hình AI-native, nơi AI được tích hợp không chỉ ở lớp công nghệ mà còn trong con người, quy trình, tri thức và quản trị.

"AI không nên chỉ giúp một vài cá nhân làm việc nhanh hơn. Bài toán lớn hơn là làm thế nào để AI thay đổi cách cả tổ chức vận hành và cuối cùng tạo ra nhiều giá trị hơn cho khách hàng", ông Trần Xuân Khôi, Tổng Giám đốc VTI, chia sẻ.

VTI đã thành lập Trung tâm Năng lực AI (VTI.ACE) làm đầu mối phát triển năng lực AI trên toàn doanh nghiệp. Đơn vị này đồng thời đưa trợ lý lập trình V-Copilot và hệ thống làm việc tích hợp AI (AIWS) vào quy trình phát triển phần mềm, bên cạnh chương trình đào tạo hơn 500 kỹ sư theo lộ trình Claude Partner Network Learning Path của Anthropic.

Trong các thử nghiệm nội bộ, quy trình có AIWS hỗ trợ giúp thời gian hoàn thành tác vụ được rút ngắn còn khoảng một phần ba so với phương thức truyền thống.

Tuy nhiên, theo ông Phạm Thanh Hà, Giám đốc Công nghệ VTI, công nghệ và quy trình chỉ là một phần của quá trình chuyển đổi. Một doanh nghiệp AI-native còn cần đội ngũ đủ khả năng làm chủ công nghệ, sáng tạo và phối hợp với AI để tạo ra giá trị.

Từ công nghệ đại trà đến giải pháp "may đo"

Khi các mô hình AI ngày càng dễ tiếp cận, bản thân công nghệ khó trở thành lợi thế bền vững. Khả năng hiểu dữ liệu, quy trình và đặc thù ngành của khách hàng để xác định đúng bài toán cần ứng dụng AI đang trở thành yếu tố tạo khác biệt giữa các doanh nghiệp công nghệ.

Theo ông Khôi, định hướng này thực tế đã được VTI lựa chọn từ những ngày đầu thành lập, dựa trên sự kết hợp giữa năng lực công nghệ và hiểu biết ngành để giải quyết những nhu cầu cụ thể của khách hàng.

"Lợi thế dài hạn phải đến từ khả năng hiểu bài toán của khách hàng và kết hợp công nghệ với hiểu biết ngành để tạo ra những giải pháp được 'may đo' nhằm giải quyết bài toán đó. AI không làm thay đổi lựa chọn này, mà đang giúp đưa chiến lược ấy lên một cấp độ mới", ông Hà nhấn mạnh.

Cách tiếp cận này được thể hiện tại các lĩnh vực VTI có kinh nghiệm như sản xuất và bán lẻ, nơi doanh nghiệp đã tham gia giải quyết nhiều bài toán thực tế cho các khách hàng lớn tại Việt Nam, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Tại Nhật Bản, VTI phát triển hệ thống AI dự báo nhu cầu nhân lực cho một chuỗi siêu thị có hơn 10.000 nhân sự. Hệ thống kết hợp dữ liệu bán hàng, thời tiết và sự kiện để dự báo nhu cầu nhân lực theo từng thời điểm, qua đó hỗ trợ tối ưu lịch làm việc. Sau 6 tháng triển khai, giải pháp giúp doanh nghiệp giảm 15% chi phí nhân công và cải thiện hiệu suất khoảng 20%.

Tại Việt Nam, VTI cung cấp bộ giải pháp quản lý nhà máy thông minh tích hợp AI, trong đó có hệ thống điều hành sản xuất MESX. Hệ thống hỗ trợ doanh nghiệp quản lý toàn bộ quá trình sản xuất, từ lập kế hoạch, giám sát theo thời gian thực đến hỗ trợ ra quyết định và tối ưu vận hành.

Mới đây, VTI được trao giải Đồng Stevie ở hạng mục "AI Company of the Year" tại International Business Awards 2026. Một kỹ sư VTI Japan cùng các cộng sự cũng giành giải "Agents for Good" tại cuộc thi AI Agents do Google và Kaggle tổ chức.

Hai giải thưởng đến từ những sân chơi độc lập, một ghi nhận ở cấp độ doanh nghiệp và một ở cấp độ cá nhân, cho thấy những kết quả khác nhau trong quá trình ứng dụng AI của VTI.

Trong bối cảnh cạnh tranh của ngành phần mềm đang thay đổi, AI không loại bỏ lợi thế của con người mà đang định hình lại lợi thế đó. Nếu trước đây quy mô nhân sự và nguồn lực là những thước đo quan trọng, lợi thế mới đang nghiêng về khả năng khuếch đại năng lực con người bằng AI, kết hợp với hiểu biết ngành và năng lực triển khai để tạo ra giá trị cụ thể cho khách hàng.

Hải An