Đây là lần xuất hiện công khai đầu tiên của ông Powell kể từ khi khép lại 8 năm trên cương vị Chủ tịch Fed. Trong bài phát biểu được chuẩn bị sẵn khi nhận Giải thưởng John F. Kennedy Profile in Courage Award do John F. Kennedy Library Foundation trao tặng, ông nhấn mạnh rằng việc xây dựng một ngân hàng trung ương độc lập đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức và sự kiên trì, nhưng có thể bị phá vỡ trong thời gian rất ngắn.

Theo ông Powell, xã hội cần bảo vệ các giá trị nền tảng của những thể chế quan trọng như hệ thống tòa án, các trường đại học và ngân hàng trung ương. Ông cho rằng đây là những trụ cột góp phần tạo nên sức mạnh cũng như vị thế của nước Mỹ trên trường quốc tế.

Phát biểu của cựu Chủ tịch Fed được đưa ra trong bối cảnh cơ quan này đang đối mặt với nhiều áp lực chính trị. Ông cho biết Fed đang trải qua một giai đoạn đầy thử thách, bao gồm các nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook, những lời kêu gọi yêu cầu ông từ chức trước đây và cả cuộc điều tra hình sự nhắm vào chính cá nhân ông.

Nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông Powell chính thức kết thúc vào ngày 15/5. Người kế nhiệm là Kevin Warsh đã tuyên thệ nhậm chức ngày 22/5. Tuy nhiên, ông Powell vẫn tiếp tục giữ vai trò trong Hội đồng Thống đốc Fed.

Theo giới quan sát, quyết định ở lại của ông xuất phát từ lo ngại về những mối đe dọa đối với tính độc lập của Fed. Động thái này đồng thời khiến Nhà Trắng chưa thể bổ sung thêm một thành viên mới vào ban lãnh đạo ngân hàng trung ương trong thời điểm hiện nay.

Về nguyên tắc hoạt động, Fed được thiết kế để đưa ra các quyết định chính sách tiền tệ độc lập với các áp lực chính trị ngắn hạn. Cơ chế này từ lâu được xem là nền tảng giúp ngân hàng trung ương phục vụ lợi ích công chúng và duy trì niềm tin của thị trường tài chính.

Ông Powell cảnh báo rằng nếu một chính quyền có thể sa thải các quan chức Fed chỉ vì bất đồng quan điểm về chính sách, điều đó sẽ tạo ra tiền lệ nguy hiểm cho các chính quyền kế tiếp. Khi ấy, tính độc lập của ngân hàng trung ương sẽ bị xói mòn và niềm tin của công chúng vào các quyết định chính sách tiền tệ cũng sẽ suy giảm.

Khi công bố giải thưởng dành cho ông Powell hồi đầu năm, Quỹ Thư viện John F. Kennedy đánh giá ông đã góp phần bảo vệ một trong những thể chế phi chính trị quan trọng nhất của nước Mỹ. Tổ chức này cũng ghi nhận sự kiên định của ông trước những áp lực và rủi ro kéo dài trong suốt thời gian lãnh đạo Fed.

Những phát biểu mới nhất của ông Powell được xem là lời nhắc nhở về vai trò của các thể chế độc lập trong việc duy trì ổn định kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc tranh luận về quyền lực và ảnh hưởng chính trị đối với ngân hàng trung ương ngày càng trở nên gay gắt.

Linh Hải