Kể từ khi Washington áp đặt các hạn chế xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp vẫn tìm cách tiếp cận nguồn cung thông qua các công ty trung gian tại Singapore, Malaysia, Nhật Bản và một số quốc gia Đông Nam Á. Các đơn vị này mua chip hợp pháp rồi chuyển tiếp qua nhiều lớp trung gian trước khi hàng hóa đến Trung Quốc.

Đến tháng 3 năm nay, quy mô của mạng lưới này lần đầu được hé lộ khi giới chức Mỹ truy tố một số cá nhân liên quan đến Supermicro với cáo buộc buôn lậu khoảng 2,5 tỷ USD chip NVIDIA sang Trung Quốc. Theo cáo trạng, các bị cáo sử dụng một công ty tại Đông Nam Á làm trung gian mua chip từ Supermicro, sau đó tái đóng gói máy chủ vào các thùng không nhãn và vận chuyển sang Trung Quốc thông qua các nhà môi giới bên thứ ba.

Theo tài liệu điều tra, công ty trung gian này từng trở thành một trong những khách hàng lớn nhất của Supermicro với doanh thu lên tới 99,7 triệu USD chỉ trong một quý. Supermicro cho biết đang phối hợp với cơ quan chức năng Mỹ và Đài Loan để phục vụ quá trình điều tra.

Trước áp lực ngày càng lớn từ Washington, NVIDIA đã thay đổi đáng kể quy trình kiểm soát khách hàng. Theo Financial Times dẫn lời ba nguồn tin am hiểu sự việc, trong vài tháng gần đây hãng đã xây dựng một "danh sách trắng" gồm những khách hàng tại châu Á vượt qua quy trình thẩm định mới.

Theo đó, hơn một nửa số khách hàng châu Á từng mua chip NVIDIA đã bị loại khỏi danh sách đủ điều kiện. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này vẫn có thể bổ sung hồ sơ và đăng ký xét duyệt lại nếu đáp ứng yêu cầu.

Điểm khác biệt lớn nhất là NVIDIA không chỉ kiểm tra hồ sơ giấy tờ mà còn cử nhân viên đến trực tiếp trung tâm dữ liệu của khách hàng để xác minh thực địa, kiểm tra hợp đồng và phỏng vấn người dùng cuối nhằm đảm bảo chip được sử dụng đúng mục đích. Bộ Thương mại Mỹ cũng tham gia giám sát quá trình này.

Theo Financial Times, các biện pháp mới đã nhanh chóng tạo ra tác động đối với thị trường Trung Quốc. Nhiều nguồn tin trong ngành cho biết nguồn cung chip AI đang rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Một lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc cho biết hầu hết nhà cung cấp trong nước đều đã hết hàng, thậm chí những dòng chip AI cấu hình thấp trước đây ít được quan tâm cũng đã được mua hết do vẫn có thể đáp ứng một phần nhu cầu vận hành.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc cũng đang duy trì chính sách thận trọng đối với việc nhập khẩu các dòng chip AI tiên tiến. Dù nhiều doanh nghiệp công nghệ vận động để được phép mua chip H200 của NVIDIA, Bắc Kinh đến nay vẫn chưa phê duyệt và theo các nguồn tin, khả năng xuất hiện các đơn hàng lớn trong thời gian gần là khá thấp.

Nguyên nhân được cho là Trung Quốc muốn tạo điều kiện để các nhà sản xuất chip trong nước mở rộng năng lực sản xuất nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài. Tuy nhiên, ngành bán dẫn nội địa vẫn gặp nhiều khó khăn khi sản lượng còn thấp và chưa thể tiếp cận các thiết bị sản xuất chip tiên tiến nhất.

Trong bối cảnh NVIDIA liên tục siết chặt quy trình kiểm soát, còn Trung Quốc ưu tiên phát triển ngành bán dẫn nội địa, thị trường chip AI tại nước này được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng khan hiếm cho đến khi năng lực sản xuất trong nước đủ để bù đắp khoảng trống nguồn cung.

Mạnh Hải