Theo báo cáo mới công bố của Cục Thống kê Lao động Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) toàn phần đã tăng 0,5% trong tháng 5, đưa lạm phát tính theo năm lên 4,2%. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 4/2023 và cũng là lần đầu tiên trong ba năm qua lạm phát của nền kinh tế lớn nhất thế giới vượt ngưỡng 4%.
Giá năng lượng tăng sốc, trở thành động lực chính kéo lạm phát đi lên
Nguyên nhân lớn nhất khiến lạm phát tăng vọt đến từ nhóm năng lượng. Trong tháng 5, giá năng lượng tăng tới 3,9% so với tháng trước, nâng mức tăng trong vòng 12 tháng lên 23,5%.
Đà tăng mạnh của giá dầu đã kéo theo hàng loạt mặt hàng thiết yếu khác đi lên. Giá xăng dầu, thực phẩm, điện sinh hoạt và chi phí chăm sóc y tế đều ghi nhận mức tăng trên 3%, tạo thêm áp lực lên chi tiêu của người dân.
Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh thị trường quốc tế đang lo ngại căng thẳng giữa Mỹ và Iran có thể khiến nguồn cung dầu thô toàn cầu bị ảnh hưởng, từ đó tiếp tục đẩy giá năng lượng tăng cao trong thời gian tới.
Lạm phát lõi hạ nhiệt, cho thấy áp lực giá chưa lan rộng
Dù CPI toàn phần tăng mạnh, các chỉ số lạm phát cơ bản lại phát đi tín hiệu tích cực hơn.
Nếu loại trừ hai nhóm hàng có biến động lớn là thực phẩm và năng lượng, CPI lõi chỉ tăng 0,2% trong tháng 5, thấp hơn mức dự báo 0,3% của thị trường và giảm so với mức tăng 0,4% của tháng trước.
Tính theo năm, lạm phát lõi hiện ở mức 2,9%. Điều này cho thấy áp lực giá từ các yếu tố tạm thời như năng lượng chưa lan rộng sang phần lớn hàng hóa và dịch vụ trong nền kinh tế.
Chi phí nhà ở - một trong những thành phần có tỷ trọng lớn nhất trong rổ CPI - cũng chỉ tăng 0,3%, góp phần hạn chế đà tăng của lạm phát cơ bản.
Fed đứng trước bài toán khó về lãi suất
Báo cáo lạm phát được công bố đúng thời điểm Fed đang đánh giá triển vọng chính sách tiền tệ cho những tháng cuối năm.
Ngay sau khi dữ liệu CPI xuất hiện, thị trường chứng khoán tương lai Mỹ đồng loạt giảm điểm do lo ngại lạm phát cao sẽ khiến Fed khó nới lỏng chính sách. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ gần như đi ngang khi nhà đầu tư chuyển sang trạng thái phòng thủ.
Trước bối cảnh lạm phát chạm mức cao nhất trong ba năm, phần lớn dự báo cho rằng Fed sẽ tiếp tục giữ nguyên lãi suất trong phần còn lại của năm 2026. Tuy nhiên, trên thị trường phái sinh, nhiều nhà giao dịch đã bắt đầu đặt cược vào khả năng xuất hiện một đợt tăng lãi suất trong tháng 12 nếu áp lực giá cả tiếp tục kéo dài.
Dù vậy, Chủ tịch Fed mới là Kevin Warsh vẫn giữ quan điểm tương đối lạc quan. Ông cho rằng những bước tiến về năng suất lao động nhờ trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra tác động giảm phát đáng kể trong dài hạn, qua đó hỗ trợ quá trình kiểm soát lạm phát và giảm áp lực đối với chính sách tiền tệ.