Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang đối mặt với hai cuộc tranh luận song song: lãi suất cần tăng thêm bao nhiêu để kiềm chế lạm phát và ngân hàng trung ương nên công khai đến mức nào về định hướng chính sách trong tương lai.

Trong khi vấn đề lãi suất được thảo luận tại các cuộc họp chính sách, tranh luận về cách truyền thông đang diễn ra công khai giữa chính các quan chức Fed.

Kể từ khi nhậm chức vào tháng 5, Chủ tịch Fed Kevin Warsh chủ trương hạn chế những phát biểu định hướng thị trường. Ông muốn nhà đầu tư tập trung vào dữ liệu kinh tế thay vì tìm cách dự đoán quyết định lãi suất qua từng tuyên bố của giới chức.

Tuy nhiên, các đồng nghiệp của ông dường như chưa hoàn toàn đồng tình với cách tiếp cận này.

Theo thống kê của Wall Street Journal, 16 quan chức Fed đã giữ chức ít nhất một năm thực hiện tổng cộng 59 bài phát biểu, phỏng vấn và bình luận công khai trong giai đoạn từ cuộc họp tháng 9 đến khi bắt đầu thời kỳ im lặng trước cuộc họp tháng 10. Con số này cao hơn mức 54 lần xuất hiện trong cùng kỳ năm trước.

Kathy Bostjancic, nhà kinh tế trưởng tại Nationwide, nhận định ông Warsh chưa thuyết phục được các đồng nghiệp hạn chế phát biểu. Khi Chủ tịch Fed không lên tiếng, những người khác sẽ lấp đầy khoảng trống thông tin.

Thị trường liên tục đảo chiều kỳ vọng lãi suất

Bất đồng về truyền thông không chỉ là vấn đề nội bộ Fed. Kỳ vọng chính sách tiền tệ ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vay mua nhà, vốn kinh doanh và nhiều quyết định tài chính khác.

Khi các quan chức không làm rõ cách họ đánh giá tình hình kinh tế và phản ứng trước những biến động, nhà đầu tư buộc phải tự dự đoán hướng đi của lãi suất.

Những tuần gần đây cho thấy mức độ biến động của kỳ vọng thị trường. Khoảng một tháng trước, xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 27-28/10 được nhà đầu tư đánh giá ở mức khoảng 70%. Đến ngày 16/10, thời điểm cuối cùng các quan chức được công khai bình luận trước cuộc họp, con số này giảm xuống còn 15%.

Ông Warsh cho rằng việc liên tục đưa ra định hướng có thể khiến các nhà hoạch định chính sách bị ràng buộc bởi những dự báo trước đó, đồng thời làm giảm khả năng thị trường tự đánh giá dữ liệu kinh tế.

"Tôi không tin vào việc nói ngay từ bây giờ mình có thể làm gì tại những cuộc họp còn lại trong năm", ông phát biểu tại Bangkok hồi giữa tháng 10.

Tuy nhiên, một số quan chức Fed cho rằng hạn chế thông tin quá mức cũng tiềm ẩn rủi ro.

Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack cảnh báo người dân và doanh nghiệp có thể phải trả giá nếu đưa ra quyết định vay vốn dựa trên nhận định sai về lãi suất. Theo bà, giải thích cách đánh giá nền kinh tế không đồng nghĩa với việc cam kết trước về quyết định chính sách.

Chủ tịch Fed St. Louis Alberto Musalem cũng cho rằng việc ngân hàng trung ương giữ kín cách đánh giá và phản ứng trước các diễn biến kinh tế không giúp thị trường tự do hơn, mà chỉ khiến nhà đầu tư phải phỏng đoán nhiều hơn.

Chiến lược truyền thông mới đối mặt phép thử

Những hạn chế của cách tiếp cận này bộc lộ sau khi Fed tăng lãi suất vào tháng 9. Dựa trên các phát biểu của ông Warsh và diễn biến kinh tế, nhà đầu tư ngày càng tin rằng Fed sẽ tiếp tục tăng lãi suất trong tháng 10.

Tuy nhiên, hai lãnh đạo cấp cao khác của Fed sau đó phát tín hiệu rằng ngân hàng trung ương chưa cần vội hành động. Kỳ vọng thị trường lập tức thay đổi.

Thống đốc Fed Christopher Waller cho rằng diễn biến này cho thấy ngân hàng trung ương không nên loại bỏ hoàn toàn việc định hướng chính sách. Theo ông, những phát biểu giúp thị trường giảm kỳ vọng tăng lãi suất trong tháng 10 thực chất cũng là một hình thức định hướng tương lai.

Donald Kohn, cựu Phó chủ tịch Fed, cho rằng không nhất thiết phải quay lại cách báo trước quá chi tiết về thời điểm điều chỉnh lãi suất. Tuy nhiên, việc thị trường liên tục dự đoán khác với mong muốn của Fed cho thấy các quan chức vẫn cần cung cấp một mức độ định hướng nhất định.

Bất đồng càng khó giải quyết khi chính nội bộ Fed chưa thống nhất về chính sách tiền tệ. Kinh tế Mỹ đang chịu tác động đồng thời từ cú sốc giá năng lượng liên quan đến xung đột Trung Đông và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI).

Một số quan chức cho rằng lãi suất hiện quá thấp và cần tăng thêm để hạn chế hoạt động kinh tế. Những người khác xem việc nâng lãi suất chủ yếu là biện pháp phòng ngừa nguy cơ lạm phát cao kéo dài, có thể làm thay đổi kỳ vọng của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Jonathan Pingle, nhà kinh tế trưởng về Mỹ tại UBS, nhận định khi Chủ tịch Fed thường xuyên giải thích quan điểm chung, các thành viên khác sẽ có cơ sở để đưa ra thông điệp nhất quán hơn. Đây là điều còn thiếu dưới thời ông Warsh.

Fed hiện có một nhóm chuyên gia độc lập nghiên cứu cải cách cách thức truyền thông, dự kiến đưa ra khuyến nghị trước cuối năm. Ông Warsh khẳng định mọi thay đổi sẽ do toàn bộ ủy ban quyết định.

Theo Claudia Sahm, cựu chuyên gia kinh tế Fed, tình trạng hiện nay có thể tạo ra kết quả bất lợi: Chủ tịch không muốn thay mặt ủy ban giải thích quá nhiều, trong khi các thành viên khác vẫn liên tục công khai quan điểm riêng.

"Không ai có thể buộc ông ấy phát biểu thay toàn bộ ủy ban. Và ông ấy cũng không thể buộc những thành viên khác im lặng", bà Sahm nhận định.

Những tranh luận này cho thấy thách thức của Fed không chỉ nằm ở việc lựa chọn tăng hay giảm lãi suất, mà còn ở cách truyền đạt chính sách sao cho thị trường hiểu đúng mà không bị phụ thuộc quá mức vào từng phát biểu của các quan chức.

Khang Nguyễn