Không ít trường hợp bắt đầu bằng một tin nhắn tưởng như bình thường, sau đó dẫn người nhận đến website giả, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, dữ liệu thẻ hoặc mã xác thực. Có nạn nhân đã bị thiệt hại hàng trăm triệu đồng.
Mạo danh để tạo áp lực
Một trong những kịch bản phổ biến là giả danh cơ quan chức năng để thông báo phương tiện vi phạm giao thông. Tin nhắn có thể nêu rõ lỗi vượt đèn đỏ, yêu cầu thanh toán tiền phạt trong thời gian ngắn và cảnh báo hậu quả nếu quá hạn.
Đi kèm thông báo thường là đường link để người nhận kiểm tra thông tin hoặc thực hiện thanh toán.
Cách tiếp cận này đánh vào tâm lý lo lắng. Khi cho rằng mình đang đối mặt với một vấn đề pháp lý cần xử lý ngay, người dùng có thể mất cảnh giác và truy cập đường link mà không kiểm tra nguồn gửi.
Giả danh đơn vị chuyển phát để lấy dữ liệu thẻ
Một kịch bản khác sử dụng danh nghĩa VNPost. Người dùng nhận thông báo bưu kiện gặp vấn đề do địa chỉ chưa đầy đủ và được yêu cầu cập nhật thông tin để tiếp tục giao hàng.
Các tin nhắn dạng này có thể xuất hiện trên nhiều nền tảng, trong đó có cả iMessage. Khi truy cập đường link, người dùng được đưa tới website có giao diện, logo và màu sắc mô phỏng dịch vụ chuyển phát thật.
Ban đầu, website yêu cầu cung cấp những thông tin như họ tên, địa chỉ, email và số điện thoại. Đây có thể là bước thu thập dữ liệu để phục vụ các cuộc lừa đảo tiếp theo.
Sau đó, nạn nhân được yêu cầu thanh toán một khoản phí rất nhỏ, chẳng hạn 5.000 đồng. Để thực hiện giao dịch, website giả yêu cầu nhập tên trên thẻ, số thẻ, ngày hết hạn và mã bảo mật.
Mức phí nhỏ có thể khiến người dùng chủ quan, trong khi mục tiêu thực sự của kẻ gian là thông tin thanh toán.
Nếu tiếp tục yêu cầu mã xác thực ngân hàng và người dùng cung cấp mã này cho website hoặc đối tượng lừa đảo, nguy cơ tài khoản bị chiếm đoạt sẽ tăng lên đáng kể.
Người dùng cũng cần đặc biệt cảnh giác với yêu cầu cài đặt ứng dụng lạ hoặc cấp quyền trợ năng trên điện thoại. Đây có thể là bước giúp kẻ gian kiểm soát thiết bị hoặc tiếp cận dữ liệu nhạy cảm.
Kịch bản thuế và doanh nghiệp ngày càng tinh vi
Đáng chú ý, các đối tượng lừa đảo còn xây dựng những kịch bản liên quan đến thủ tục thuế và doanh nghiệp.
Một trường hợp được ghi nhận liên quan đến chủ một doanh nghiệp mới thành lập. Người này nhận cuộc gọi từ số điện thoại đăng ký kinh doanh và được cung cấp hàng loạt thông tin liên quan đến định danh doanh nghiệp, cơ quan công an địa phương, người phụ thuộc trên VNeID, eTax Mobile, kê khai thuế và thủ tục tại kho bạc Nhà nước.
Việc đưa ra nhiều thông tin cụ thể khiến cuộc gọi có vẻ đáng tin hơn. Kẻ gian không yêu cầu chuyển một khoản tiền lớn ngay từ đầu mà hướng dẫn nạn nhân thực hiện từng bước, tạo cảm giác đây là một quy trình hành chính bình thường.
Cuộc gọi kéo dài gần 2 giờ và nạn nhân thực hiện nhiều thao tác trên điện thoại theo hướng dẫn. Sau đó, người này bị mất 250 triệu đồng.
Vụ việc cho thấy thông tin về cá nhân và doanh nghiệp có thể bị lợi dụng để xây dựng các kịch bản lừa đảo có tính thuyết phục cao.
Mục tiêu là tạo thành một chuỗi lừa đảo
Điểm chung của những thủ đoạn trên là kẻ gian thường không yêu cầu nạn nhân giao tiền ngay lập tức.
Quá trình có thể bắt đầu từ một tin nhắn thông báo phạt nguội, một bưu kiện gặp sự cố hoặc một cuộc gọi liên quan đến thủ tục doanh nghiệp. Sau đó, nạn nhân được dẫn tới website giả, yêu cầu nhập thông tin cá nhân, dữ liệu thẻ hoặc cài đặt ứng dụng.
Từng bước riêng lẻ có thể không tạo cảm giác nguy hiểm. Nhưng khi kết hợp thành một chuỗi, các thông tin thu thập được có thể giúp kẻ gian tiếp cận tài khoản và tài sản của nạn nhân.
Vì vậy, khi nhận được thông báo liên quan đến giao thông, giao hàng, thuế hoặc thủ tục hành chính, người dùng không nên làm theo hướng dẫn ngay trong tin nhắn hay cuộc gọi.
Đặc biệt, cần tránh nhập thông tin thẻ, mã xác thực ngân hàng hoặc dữ liệu cá nhân vào những đường link không rõ nguồn gốc.
Cách an toàn hơn là tự mở ứng dụng hoặc truy cập website chính thức của cơ quan, doanh nghiệp liên quan để kiểm tra. Với những cuộc gọi yêu cầu thực hiện liên tục các thao tác trên điện thoại, người dùng nên chủ động dừng lại và xác minh thông tin trước khi tiếp tục.
Trong các tình huống như vậy, việc chậm lại vài phút để kiểm tra nguồn thông tin có thể giúp tránh một khoản thiệt hại rất lớn.
Khang Nguyễn