Kể từ khi xung đột liên quan Iran bùng phát trong tuần này, đồng yên tiếp tục giảm giá so với USD. Tỷ giá JPY/USD đã giảm khoảng 1% kể từ thứ Sáu tuần trước, xuống mức 157,2 yên đổi 1 USD. Diễn biến này trái ngược với các giai đoạn khủng hoảng trước đây, khi nhà đầu tư thường mua mạnh đồng yên để phòng ngừa rủi ro.

Neil Newman, chiến lược gia thị trường Nhật Bản tại Astris Advisory, nhận định đồng yên hiện không còn được xem là tài sản an toàn như trước. Theo ông, trong các cuộc khủng hoảng trước đây, giới đầu tư thường kỳ vọng doanh nghiệp Nhật Bản sẽ chuyển lợi nhuận từ nước ngoài về nước, qua đó thúc đẩy đồng yên tăng giá.

Tuy nhiên, xu hướng này đã không còn diễn ra trong khoảng bốn năm gần đây. Nhiều dòng vốn của nhà đầu tư Nhật vẫn tiếp tục chảy ra nước ngoài, trong khi bối cảnh kinh tế hiện tại không tạo động lực để dòng tiền quay trở lại thị trường nội địa.

Sự suy yếu của đồng yên phản ánh những thay đổi cơ bản trong nền kinh tế Nhật Bản. Trong 12 tháng qua, đồng tiền này đã giảm gần 5% khi thị trường đánh giá tác động từ kế hoạch chi tiêu mở rộng của Thủ tướng Sanae Takaichi cùng lập trường thận trọng về việc nâng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ).

Theo Tai Hui, chiến lược gia thị trường châu Á – Thái Bình Dương tại JPMorgan Asset Management, mức biến động lớn khiến đồng yên mất dần sức hấp dẫn như một công cụ phòng hộ rủi ro. Ông cho rằng trong bối cảnh chính sách tại Nhật Bản còn nhiều yếu tố khó đoán, việc sử dụng đồng yên để phòng ngừa rủi ro địa chính trị không còn là lựa chọn rõ ràng.

Xung đột tại Iran cũng làm gia tăng nguy cơ lạm phát đối với Nhật Bản, do quốc gia này phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu thô và khí đốt. Theo nhà kinh tế Takahide Kiuchi từ Viện Nghiên cứu Nomura, giá hàng hóa tăng có thể khiến BoJ thận trọng hơn trong việc nâng lãi suất, từ đó tiếp tục gây áp lực lên đồng yên.

Bên cạnh đó, kế hoạch đầu tư khoảng 550 tỷ USD của Nhật Bản vào Mỹ trong vòng ba năm tới, theo thỏa thuận thương mại nhằm giảm thuế quan với chính quyền Tổng thống Donald Trump, cũng có thể làm gia tăng dòng vốn chảy ra nước ngoài và tạo thêm sức ép giảm giá cho đồng tiền này.

Sau đợt giảm mạnh ngày 3/3, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho biết chính phủ đang theo dõi thị trường với mức cảnh giác rất cao và sẵn sàng can thiệp nếu cần thiết. Tuyên bố này phần nào giúp hạn chế đà giảm của đồng yên, dù áp lực bán vẫn còn lớn.

Koichi Sugisaki, chiến lược gia vĩ mô tại Morgan Stanley MUFG Securities, nhận định nếu tỷ giá trượt về mốc 160 yên đổi 1 USD, tâm lý thận trọng trên thị trường có thể tăng mạnh và khả năng chính phủ Nhật can thiệp sẽ rõ ràng hơn.

Đáng chú ý, căng thẳng Trung Đông lần này không kích hoạt làn sóng đảo chiều mạnh của các giao dịch “carry trade” bằng yên như trong các giai đoạn khủng hoảng trước.

Naomi Fink, chiến lược gia toàn cầu tại Amova Asset Management, cho rằng việc nhà đầu tư chưa quay lại chiến lược phòng hộ bằng đồng yên cho thấy mức độ né tránh rủi ro trên thị trường chưa đến mức cực đoan. Tuy nhiên, bà cảnh báo thị trường tài chính có thể đang đánh giá thấp mức độ nghiêm trọng của tình hình, trong khi nhiều thị trường thực như cước vận tải Baltic hay bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã biến động mạnh.

Anh Thảo