AI và bán dẫn đang trở thành những động lực quan trọng của nền kinh tế toàn cầu. Cùng với sự bùng nổ của các công nghệ mới, chuỗi giá trị liên quan đến chip, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo ngày càng mở rộng, tạo điều kiện cho những doanh nghiệp mới nổi nhanh chóng gia tăng quy mô.

Trung Quốc cũng đang chứng kiến sự chuyển dịch rõ nét này. Top 10 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất nước này cho thấy vị thế của các ngành công nghệ cao đang ngày càng gia tăng, dù ngân hàng vẫn chiếm số lượng áp đảo.

Trong danh sách, có 4 ngân hàng gồm China Construction Bank, Agricultural Bank of China, ICBC và Bank of China. Đây đều là những ngân hàng quốc doanh lớn của Trung Quốc, với tổng vốn hóa khoảng 1.400 tỷ USD, tương đương gần 42% tổng vốn hóa của 10 doanh nghiệp dẫn đầu.

Điều này cho thấy hệ thống ngân hàng vẫn giữ vai trò trụ cột trên thị trường chứng khoán Trung Quốc. Tuy nhiên, nếu xét về vị trí dẫn đầu, công nghệ đang nổi bật hơn hẳn.

Ba doanh nghiệp công nghệ gồm CXMT, Tencent và Alibaba cũng sở hữu tổng vốn hóa khoảng 1.400 tỷ USD, tương đương nhóm 4 ngân hàng. Điểm đáng chú ý là cả hai vị trí cao nhất đều thuộc về doanh nghiệp công nghệ, trong khi 4 ngân hàng lần lượt đứng từ vị trí thứ ba đến thứ sáu.

Sự thay đổi này cho thấy cấu trúc của nhóm doanh nghiệp giá trị nhất Trung Quốc đang khác đáng kể so với khoảng một thập kỷ trước. Khi đó, danh sách dẫn đầu vẫn chủ yếu là các ngân hàng quốc doanh, doanh nghiệp dầu khí và viễn thông như ICBC, China Construction Bank, Agricultural Bank of China, Bank of China, PetroChina, Sinopec và China Mobile.

Hiện nay, chip bán dẫn, AI, Internet và công nghệ cao đang từng bước thay thế vị trí của những ngành truyền thống.

CXMT – biểu tượng mới của tham vọng bán dẫn Trung Quốc

Đáng chú ý nhất trong bảng xếp hạng là ChangXin Memory Technologies (CXMT), nhà sản xuất chip nhớ DRAM. Doanh nghiệp này đã vươn lên vị trí số 1 với vốn hóa khoảng 596 tỷ USD, vượt qua Tencent.

Đây không chỉ là câu chuyện về mức tăng giá của một cổ phiếu. Sự bứt phá của CXMT còn phản ánh tham vọng xây dựng năng lực tự chủ công nghệ của Trung Quốc trong bối cảnh AI đang làm thay đổi nhu cầu đối với ngành bán dẫn.

CXMT được thành lập tại Hợp Phì, tỉnh An Huy vào năm 2016, tập trung vào sản xuất DRAM – loại bộ nhớ được sử dụng phổ biến trong smartphone, máy tính cá nhân, máy chủ và nhiều hệ thống điện toán.

Công ty vừa niêm yết trên STAR Market vào cuối tháng 7 và cổ phiếu tăng khoảng 466% ngay trong phiên giao dịch đầu tiên. Đà tăng mạnh này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu chip nhớ phục vụ AI tăng cao, nguồn cung bộ nhớ toàn cầu thắt chặt và Trung Quốc tiếp tục thúc đẩy chiến lược tự chủ công nghệ.

Xu hướng này cũng không chỉ xuất hiện ở CXMT. Trong tháng 8, công ty mẹ của Yangtze Memory Technologies (YMTC), một trong những nhà sản xuất chip NAND flash hàng đầu Trung Quốc, đã tiến thêm một bước trong kế hoạch IPO trên STAR Market, với mục tiêu huy động khoảng 33 tỷ NDT.

Những diễn biến trên cho thấy một hệ sinh thái vốn hóa mới đang hình thành quanh các lĩnh vực bán dẫn, AI và hạ tầng công nghệ tại Trung Quốc.

Từ Internet đến chip bán dẫn

Nếu chỉ nhìn vào Tencent và Alibaba, sự phát triển của nhóm công nghệ có thể được xem là sự tiếp nối của các tập đoàn Internet. Nhưng sự xuất hiện của CXMT cho thấy bức tranh đã rộng hơn nhiều.

Tencent là một đế chế công nghệ với các mảng game, mạng xã hội, fintech, điện toán đám mây và AI. Alibaba nổi bật trong thương mại điện tử, điện toán đám mây và AI. Trong khi đó, CXMT lại nằm ở một mắt xích khác của chuỗi giá trị, tập trung vào phần cứng và chip nhớ.

Ba doanh nghiệp vì vậy đại diện cho ba lớp quan trọng của nền kinh tế số: nền tảng Internet, dịch vụ số và phần cứng bán dẫn.

Đây cũng là lý do nhóm công nghệ ngày càng có ảnh hưởng lớn trên thị trường chứng khoán Trung Quốc. Bắc Kinh nhiều năm qua đã thúc đẩy mục tiêu tự chủ công nghệ, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng thương mại và công nghệ với Mỹ.

Các lĩnh vực như bán dẫn, AI, pin, robot và sản xuất tiên tiến ngày càng được ưu tiên.

STAR Market, sàn chứng khoán dành cho các doanh nghiệp công nghệ cao, cũng đang trở thành kênh huy động vốn quan trọng cho những ngành chiến lược này. Trong năm 2026, chỉ số Star 50 tăng mạnh và vượt nhiều chỉ số chứng khoán công nghệ khác của Trung Quốc, phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt trong khẩu vị của nhà đầu tư.

Không chỉ có chip và AI

Bên cạnh 7 doanh nghiệp thuộc nhóm ngân hàng và công nghệ, bảng xếp hạng còn có CATL – nhà sản xuất pin xe điện – với vốn hóa khoảng 267 tỷ USD; Kweichow Moutai – đại diện cho ngành tiêu dùng – với khoảng 243 tỷ USD; và PetroChina – doanh nghiệp dầu khí – với khoảng 237 tỷ USD.

Sự góp mặt của CATL đặc biệt đáng chú ý. Nếu CXMT đại diện cho bán dẫn và AI, CATL phản ánh một hướng đi chiến lược khác của Trung Quốc là xe điện, pin và năng lượng mới.

Như vậy, top 10 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất Trung Quốc hiện nay không chỉ phản ánh quy mô của nền kinh tế hiện tại mà còn phần nào cho thấy những lĩnh vực mà quốc gia này muốn giữ vị thế dẫn đầu trong tương lai.

Nếu ngân hàng từng là biểu tượng cho sức mạnh tài chính của Trung Quốc trong nhiều thập kỷ, thì bán dẫn, AI và công nghệ cao đang nổi lên như những biểu tượng mới của sức mạnh kinh tế Trung Quốc.

Khang Nguyễn