Chương trình “Nhiều điểm mới trong xử phạt vi phạm thuế và hóa đơn” của VTV24 mới đây đặt ra câu hỏi: Khi hộ kinh doanh chuyển từ hình thức thuế khoán sang kê khai từ ngày 1/5, nếu doanh thu kê khai cao hơn nhiều so với năm trước thì có bị hồi tố xử phạt hay không?

Trao đổi tại chương trình, ông Lê Văn Hải, Phó Trưởng ban Pháp chế (Cục Thuế – Bộ Tài chính) cho biết các mức thuế khoán áp dụng trước ngày 1/5/2026 đều đã được quy định trong Luật Quản lý thuế. Mức khoán do hộ kinh doanh tự kê khai, trên cơ sở đó cơ quan thuế và Hội đồng tư vấn thuế xác định.

Vì vậy, đối với các mức khoán đã thực hiện đúng trước đây, kể cả khi từ ngày 1/5/2026 chuyển sang hình thức kê khai, cơ quan thuế sẽ không xem xét hồi tố, không xử phạt đối với thời gian kinh doanh các năm trước, với điều kiện hộ, cá nhân đã kê khai đúng theo quy định.

Ông Hải khuyến nghị người nộp thuế cần chủ động tránh các hành vi vi phạm khi thực hiện chính sách mới. Để hạn chế sai sót, hộ và cá nhân kinh doanh cần nắm rõ quy định pháp luật về thuế. Theo ông, cơ quan thuế triển khai theo 5 bước: tuyên truyền, phổ biến; hướng dẫn, giải đáp; cảnh báo rủi ro khi rà soát; kiểm tra nếu có dấu hiệu sai phạm; và chỉ xử phạt ở bước cuối cùng.

Do đó, các doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh có thể yên tâm. Trường hợp còn vướng mắc, người nộp thuế có thể liên hệ cơ quan nhà nước, cán bộ thuế tại phường, xã, công chức thuế cơ sở hoặc thông qua hệ thống đại lý thuế để được hỗ trợ.

Ông Hải cũng lưu ý Nghị định 310 quy định rõ trách nhiệm của các đơn vị trung gian được ủy quyền kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế. Nếu các đơn vị này vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy định. Đây là những đơn vị có chuyên môn, vì vậy người nộp thuế có thể cân nhắc sử dụng dịch vụ của đại lý thuế, công ty tư vấn để phối hợp cùng cơ quan thuế.

Trước đó, Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã ban hành Công văn số 307/CT-PC về việc không xử lý vi phạm khi chuyển đổi từ hộ khoán sang kê khai. Theo đó, các hộ và cá nhân kinh doanh đã nộp thuế theo phương thức khoán trong năm 2025 trở về trước, đã được cơ quan thuế ấn định doanh thu và mức thuế khoán, khi chuyển sang kê khai từ ngày 1/1/2026 sẽ không bị kiểm tra thuế, không dùng doanh thu năm 2026 để xử lý hồi tố.

Quy định này cũng áp dụng với trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh thay đổi quy mô, dẫn đến doanh thu và số thuế biến động từ 50% trở lên trong năm 2026.

Tuy nhiên, nếu cơ quan chức năng phát hiện hành vi gian lận, che giấu doanh thu làm thiếu số thuế phải nộp, hộ và cá nhân kinh doanh vẫn sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về trốn thuế theo Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP; trường hợp vi phạm nghiêm trọng có thể bị xử lý hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Khang Nguyễn