Thời gian gần đây, tình trạng lừa đảo trên không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp với nhiều phương thức ngày càng tinh vi. Các đối tượng lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ Deepfake, DeepVoice, mạng xã hội, ngân hàng số và tâm lý chủ quan của người dân để tạo dựng lòng tin, từ đó dụ dỗ nạn nhân cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, tài khoản ngân hàng hoặc chuyển tiền theo yêu cầu.
Trước thực trạng này, lực lượng Công an khuyến cáo cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, doanh nghiệp và người dân nâng cao cảnh giác trước các hình thức lừa đảo trực tuyến đang xuất hiện phổ biến.
30 kịch bản lừa đảo trực tuyến phổ biến hiện nay
- Giả danh người thân gọi video bằng công nghệ Deepfake để vay hoặc nhờ chuyển tiền gấp.
- Giả giọng nói người thân bằng DeepVoice nhằm tạo tình huống khẩn cấp.
- Giả danh Công an, Viện kiểm sát hoặc Tòa án yêu cầu chuyển tiền để "xác minh".
- Mạo danh nhân viên ngân hàng yêu cầu cung cấp tài khoản, mật khẩu hoặc mã OTP.
- Gửi tin nhắn SMS Brandname giả mạo ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước.
- Tạo website giả mạo ngân hàng, ví điện tử hoặc sàn thương mại điện tử.
- Gửi đường link chứa mã độc qua tin nhắn, email hoặc mạng xã hội.
- Làm giả ứng dụng ngân hàng, dịch vụ công hoặc ứng dụng đầu tư để dụ người dùng cài đặt.
- Làm giả biên lai chuyển khoản hoặc thông báo giao dịch thành công.
- Chiếm quyền tài khoản mạng xã hội rồi nhắn tin vay tiền người quen.
- Gọi điện nhưng không nói gì nhằm thu thập mẫu giọng nói.
- Giả danh giáo viên hoặc nhà trường báo học sinh gặp tai nạn.
- Giả danh nhân viên y tế thông báo người thân đang cấp cứu.
- Gửi tin nhắn yêu cầu khóa SIM, chuẩn hóa thông tin thuê bao hoặc nâng cấp SIM.
- Giả mạo chương trình hoàn tiền học phí, hoàn thuế hoặc hoàn tiền dịch vụ.
- Tuyển cộng tác viên làm việc trực tuyến và yêu cầu nộp tiền để thực hiện nhiệm vụ.
- Mời gọi đầu tư chứng khoán, tiền điện tử hoặc ngoại hối với cam kết lợi nhuận cao.
- Lập nhóm đầu tư, cho rút lãi nhỏ ban đầu rồi yêu cầu nạp số tiền lớn hơn.
- Giả danh sàn thương mại điện tử hoặc đơn vị vận chuyển thông báo trúng thưởng.
- Mạo danh ngành điện, nước hoặc viễn thông thông báo nợ cước.
- Giả danh cơ quan bảo hiểm xã hội, y tế hoặc lao động yêu cầu cập nhật hồ sơ.
- Gửi mã QR giả để thanh toán hoặc dẫn đến website giả, phần mềm độc hại.
- Dụ người dùng cài phần mềm điều khiển điện thoại từ xa nhằm chiếm quyền thiết bị.
- Giả danh người mua hàng, yêu cầu truy cập đường link để nhận tiền.
- Giả danh người bán hàng, yêu cầu đặt cọc rồi cắt liên lạc.
- Gửi thông báo phạt nguội giả, yêu cầu truy cập đường link để tra cứu hoặc nộp phạt.
- Thông báo trúng thưởng hoặc nhận quà nhưng yêu cầu đóng phí trước.
- Lừa đảo tình cảm trên mạng xã hội rồi nhờ chuyển tiền, đầu tư hoặc nhận hàng hộ.
- Giả danh nhà tuyển dụng yêu cầu nộp phí hồ sơ, đào tạo hoặc đồng phục.
- Lợi dụng AI tạo hình ảnh, video hoặc tin nhắn giả để bôi nhọ, đe dọa và ép nạn nhân chuyển tiền.
Công an khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp phòng ngừa
Công an TP. Đà Nẵng khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin căn cước công dân hoặc tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn, mạng xã hội hay các đường link không rõ nguồn gốc.
Cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án và ngân hàng không yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để phục vụ việc xác minh, điều tra, phong tỏa hoặc kiểm tra tài sản.
Khi nhận được các cuộc gọi hoặc tin nhắn liên quan đến vay tiền, cấp cứu, khóa SIM, hoàn tiền, trúng thưởng, tuyển dụng việc làm trực tuyến, đầu tư lợi nhuận cao hoặc yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp, người dân cần bình tĩnh xác minh thông tin thông qua các kênh chính thức.
Đồng thời, không truy cập các đường link lạ, không quét mã QR không rõ nguồn gốc, không cài đặt ứng dụng ngoài các kho ứng dụng chính thống và không cấp quyền điều khiển thiết bị cho người lạ.
Đối với doanh nghiệp, cơ quan và đơn vị, cần tăng cường tuyên truyền cho cán bộ, nhân viên về các phương thức lừa đảo trực tuyến; rà soát quy trình chuyển tiền, thanh toán và phê duyệt giao dịch; không thực hiện yêu cầu thay đổi tài khoản nhận tiền qua email, tin nhắn hoặc cuộc gọi nếu chưa xác minh bằng kênh chính thức.
Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc nghi ngờ bị chiếm đoạt tài sản, người dân cần nhanh chóng lưu giữ các chứng cứ như số điện thoại, tài khoản nhận tiền, nội dung tin nhắn, đường link, hình ảnh giao dịch và biên lai chuyển khoản, đồng thời trình báo cơ quan Công an gần nhất để được hướng dẫn và xử lý theo quy định.