Các ngân hàng trung ương đang gửi đi một thông điệp không lời

Theo khảo sát thường niên về dự trữ vàng do Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) công bố ngày 16/6, khoảng 90% ngân hàng trung ương được hỏi tin rằng lượng vàng nắm giữ của các ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ tiếp tục gia tăng trong vòng 12 tháng tới.

Đáng chú ý, tỷ lệ ngân hàng trung ương có kế hoạch trực tiếp mua thêm vàng đã tăng lên mức cao kỷ lục 45%, vượt mức 43% của cuộc khảo sát năm trước. Khảo sát được thực hiện với 76 ngân hàng trung ương từ ngày 5/2 đến 19/5, trong đó phần lớn phản hồi được ghi nhận sau khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang.

Kết quả khảo sát cho thấy vàng hiện đã vượt trái phiếu Chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ được ưu tiên hàng đầu của các ngân hàng trung ương. Trong khi đó, niềm tin đối với đồng USD đang có dấu hiệu suy giảm khi 74% số ngân hàng trung ương tham gia khảo sát dự báo tỷ trọng của USD trong tổng dự trữ toàn cầu sẽ giảm trong vòng 5 năm tới.

Dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy đồng USD vẫn là đồng tiền dự trữ lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 42% tổng dự trữ được báo cáo trong quý III/2025, bao gồm cả dự trữ ngoại hối và vàng. Tuy nhiên, khoảng cách này đang dần thu hẹp khi ngày càng nhiều quốc gia tìm kiếm các phương án đa dạng hóa tài sản dự trữ.

Theo khảo sát của WGC, khả năng bảo toàn giá trị trong các giai đoạn khủng hoảng là lý do được nhắc đến nhiều nhất khi nói về việc nắm giữ vàng, với 90% ngân hàng trung ương lựa chọn. Bên cạnh đó, 84% đánh giá vàng là công cụ lưu giữ giá trị hiệu quả trong dài hạn, còn 82% xem đây là giải pháp quan trọng để đa dạng hóa danh mục dự trữ quốc gia.

Đối với các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, yếu tố địa chính trị ngày càng có ảnh hưởng lớn đến chiến lược dự trữ. Có tới 85% ngân hàng trung ương thuộc nhóm này cho biết họ coi vàng là công cụ phòng vệ trước những rủi ro địa chính trị ngày càng gia tăng trên phạm vi toàn cầu.

Xu hướng mua vàng của các ngân hàng trung ương đã tăng tốc mạnh trong những năm gần đây. Bình quân mỗi năm trong giai đoạn 4 năm gần nhất, các ngân hàng trung ương đã mua khoảng 1.000 tấn vàng, cao gấp đôi mức trung bình khoảng 500 tấn mỗi năm của thập kỷ trước.

Động lực chính thúc đẩy làn sóng tích trữ vàng này đến từ những biến động địa chính trị, nguy cơ phân mảnh kinh tế toàn cầu và nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào đồng USD trong hoạt động dự trữ quốc gia.

Không chỉ gia tăng lượng nắm giữ, các ngân hàng trung ương cũng đang thay đổi chiến lược lưu ký vàng. Khoảng 9% số đơn vị được khảo sát cho biết đã tăng lượng vàng lưu trữ trong nước trong vòng 12 tháng qua, trong khi 10% đã mở rộng và đa dạng hóa các địa điểm lưu trữ vàng ở nước ngoài.

Ngân hàng Anh tiếp tục là địa điểm lưu ký vàng được lựa chọn nhiều nhất, với 57% ngân hàng trung ương sử dụng dịch vụ tại đây. Ngược lại, sức hút của Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ suy giảm đáng kể khi tỷ lệ lựa chọn giảm từ 12% năm 2025 xuống còn 6% trong năm nay.

Ông Shaokai Fan, Giám đốc toàn cầu phụ trách khối ngân hàng trung ương của Hội đồng Vàng Thế giới, cho rằng cách nhìn nhận về vai trò của vàng đang thay đổi nhanh chóng. Theo ông, ngày càng ít ngân hàng trung ương coi vàng đơn thuần là tài sản mang tính lịch sử, thay vào đó xem đây là một phần phân bổ chiến lược trong danh mục dự trữ quốc gia.

Quan điểm này cũng được ông Jean-Louis Nakamura, Giám đốc đầu tư cổ phiếu của công ty quản lý tài sản Vontobel (Thụy Sĩ), đồng tình. Ông cho rằng các ngân hàng trung ương, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi, vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục nâng tỷ trọng vàng trong cơ cấu dự trữ.

Trung Quốc là một ví dụ tiêu biểu cho xu hướng này. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC), nước này đã tăng dự trữ vàng tháng thứ 19 liên tiếp trong tháng 5, nâng tổng lượng vàng nắm giữ lên khoảng 2.330 tấn.

Nhu cầu tích lũy vàng ngày càng lớn từ các ngân hàng trung ương và giới đầu tư giàu có cũng đang thúc đẩy hoạt động lưu ký kim loại quý trên toàn cầu. Ông John Thang, Giám đốc thị trường khu vực Hong Kong, Trung Quốc đại lục và Bắc Á của Standard Chartered Hong Kong, cho biết ngân hàng đang xem xét xây dựng kho lưu trữ vàng đầu tiên tại Hong Kong nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng trong tương lai.

Trong bối cảnh các ngân hàng trung ương tiếp tục đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa dự trữ, Standard Chartered dự báo giá vàng có thể tăng lên khoảng 5.150 USD/ounce vào cuối năm nay. Dự báo này phản ánh niềm tin ngày càng lớn của giới tài chính đối với vai trò của vàng trong hệ thống tiền tệ toàn cầu, đặc biệt khi nhiều quốc gia đang từng bước giảm mức độ phụ thuộc vào đồng USD.

Linh An