Anh đang xúc tiến lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi truy cập một số mạng xã hội khi chính phủ tăng tốc các biện pháp nhằm giảm thiểu tác hại trực tuyến đối với thanh thiếu niên.

“Mạng xã hội đang khiến trẻ em kém hạnh phúc hơn. Đây là môi trường tạo điều kiện cho bắt nạt, quấy rối và thậm chí gây ảnh hưởng tới sức khỏe tâm thần của các em”, Thủ tướng Keir Starmer nhận định, đồng thời cho rằng nhiều nền tảng được thiết kế theo hướng gây nghiện.

Ông nhấn mạnh rằng công nghệ cần được tận dụng để xây dựng một nước Anh mạnh mẽ và công bằng hơn, nhưng việc bảo vệ trẻ em phải được đặt lên hàng đầu.

Kế hoạch tiến tới một lệnh cấm toàn diện được đưa ra sau cuộc tham vấn của chính phủ diễn ra từ tháng 3 đến tháng 5, trong đó khoảng 90% phụ huynh bày tỏ sự ủng hộ.

Úc đã thông qua luật tương tự từ tháng 12, nhưng ông Starmer khẳng định Anh sẽ đi xa hơn. Theo Thủ tướng Anh, nước này không chỉ giới hạn ở mạng xã hội mà còn hướng tới các dịch vụ trò chơi trực tuyến và nền tảng phát trực tiếp.

Ông bày tỏ lo ngại rằng người lạ có thể tiếp cận trẻ em mà không bị kiểm soát thông qua các nền tảng này, làm gia tăng rủi ro đối với giới trẻ.

Dù nhận được nhiều sự ủng hộ, một số chuyên gia vẫn đặt câu hỏi về hiệu quả thực tế của lệnh cấm và cho rằng cần thêm nhiều biện pháp bảo vệ trẻ em trong thời đại số.

Những nền tảng nào nằm trong diện bị hạn chế?

Chính phủ Anh dự kiến áp dụng mô hình tương tự Úc. Theo đó, Instagram, YouTube, TikTok, Snapchat, Facebook và X (Twitter trước đây) nằm trong danh sách bị hạn chế.

Trong khi đó, YouTube Kids, Google Classroom cùng các ứng dụng nhắn tin như WhatsApp và Signal dự kiến được miễn trừ.

Danh sách cuối cùng vẫn chưa được công bố, song kế hoạch của Thủ tướng Starmer đã vấp phải phản ứng từ các tập đoàn công nghệ lớn.

YouTube cho rằng việc cấm trên diện rộng có thể đẩy trẻ em khỏi những môi trường đã được kiểm soát và khiến các em tìm đến những nền tảng ẩn danh, kém an toàn hơn.

Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, cảnh báo biện pháp này có thể khiến thanh thiếu niên bị tách khỏi cộng đồng trực tuyến và tiếp cận các lựa chọn thay thế thiếu công cụ kiểm soát của phụ huynh.

Snapchat cũng cho rằng phần lớn hoạt động trên nền tảng là các cuộc trò chuyện riêng giữa bạn bè và người thân, vì vậy việc cấm hoàn toàn chưa chắc giúp trẻ em an toàn hơn.

Ngoài mạng xã hội, các chatbot AI có chức năng “bạn đồng hành lãng mạn” sẽ phải áp dụng giới hạn độ tuổi tối thiểu là 18. Những tính năng mang tính thân mật tương tự trên các chatbot AI khác cũng sẽ bị hạn chế đối với người dưới 18 tuổi.

Một số nền tảng phát trực tiếp và dịch vụ trò chơi trực tuyến cũng sẽ chịu sự kiểm soát chặt chẽ hơn.

Khi nào quy định mới được áp dụng?

Chính phủ Anh dự kiến trình bộ quy định đầu tiên lên Quốc hội trước cuối năm nay. Các thay đổi dự kiến bắt đầu được triển khai từ mùa xuân năm 2027, dù lộ trình cụ thể vẫn đang được hoàn thiện.

Cách thức thực thi

Chính phủ Anh cho biết sẽ sử dụng các biện pháp xác minh độ tuổi để ngăn người dưới 16 tuổi truy cập những nền tảng thuộc diện cấm.

Ofcom - cơ quan quản lý truyền thông của Anh - sẽ công bố các phương án xác minh độ tuổi trong những tháng tới nhằm bảo đảm tính chính xác, đáng tin cậy và công bằng.

Một vấn đề được quan tâm là liệu người trưởng thành có phải xác minh tuổi hay không. Theo chính phủ, nhiều người lớn sẽ không cần kiểm tra nếu đã sở hữu tài khoản hơn 16 năm, liên kết thẻ tín dụng hoặc email đã được xác thực từ trước.

Những người đã hoàn thành xác minh theo Đạo luật An toàn Trực tuyến hiện hành sẽ không phải thực hiện lại. Với một số trường hợp khác, quy trình có thể chỉ đơn giản là quét khuôn mặt để xác định độ tuổi.

Sau khi Đạo luật An toàn Trực tuyến được cập nhật vào tháng 7/2025, Ofcom ghi nhận số người dùng VPN tại Anh tăng gấp đôi, lên khoảng 1,5 triệu người mỗi ngày. Theo cơ quan này, xu hướng gia tăng sử dụng VPN đã được dự báo trước và từng xuất hiện tại nhiều quốc gia cũng như các bang ở Mỹ áp dụng quy định kiểm tra độ tuổi.

Chính phủ Anh cũng đang nghiên cứu thêm các biện pháp như giới nghiêm ban đêm hoặc hạn chế tính năng cuộn vô tận đối với người dưới 18 tuổi. Chi tiết dự kiến được công bố trong tháng 7.

Các chuyên gia nói gì?

Tiến sĩ Jeanette Dickson, Chủ tịch Học viện các Trường Cao đẳng Y khoa Hoàng gia, cho rằng mạng xã hội gây nghiện và có thể khiến trẻ em tiếp xúc với nội dung bạo lực cực đoan, khiêu dâm, đồng thời làm giảm hoạt động thể chất và giao tiếp xã hội.

Amy Orben, Giáo sư và Trưởng chương trình Sức khỏe Tâm thần Kỹ thuật số tại Đại học Cambridge, cho biết đã có nhiều bằng chứng cho thấy mạng xã hội gây tác động tiêu cực tới một số cá nhân, thậm chí liên quan đến các trường hợp tử vong ở thanh thiếu niên.

Naomi Lott, Phó giáo sư luật tại Đại học Reading, nhận định việc tiếp xúc với nội dung độc hại có thể tạo ra những tổn thương tâm lý lâu dài. Theo bà, cơ chế cuộn vô tận khiến trẻ em dễ bị cuốn vào việc sử dụng điện thoại quá mức và ít tham gia các hoạt động ngoài đời thực.

Tuy nhiên, Giáo sư Andy Miah của Đại học Salford cho rằng không nên đơn giản hóa vấn đề bằng cách quy toàn bộ nguyên nhân của các vấn đề sức khỏe tâm thần ở giới trẻ cho mạng xã hội. Các yếu tố như áp lực chi phí sinh hoạt, chế độ ăn uống và việc thiếu các trung tâm sinh hoạt dành cho thanh thiếu niên cũng đóng vai trò quan trọng.

Bài học từ Úc

Các nghiên cứu ban đầu cho thấy nhiều trẻ em dưới 16 tuổi tại Úc vẫn tiếp tục sử dụng mạng xã hội bất chấp lệnh cấm.

Cơ quan eSafety của Úc cho biết khoảng 70% phụ huynh thừa nhận con họ vẫn sở hữu tài khoản mạng xã hội. Nguyên nhân phổ biến nhất là các nền tảng chưa thực hiện đầy đủ quy trình xác minh độ tuổi.

eSafety hiện đang điều tra khả năng vi phạm của Instagram, Facebook, Snapchat, TikTok và YouTube.

Một nghiên cứu khác của Molly Rose Foundation cho thấy khoảng 60% trẻ em từ 12-15 tuổi tại Úc vẫn có tài khoản mạng xã hội. Tổ chức này cảnh báo việc Anh áp dụng mô hình tương tự sẽ là một bước đi đầy thách thức.

Trong khi đó, Thủ tướng Úc Anthony Albanese khẳng định nước này đã xóa, vô hiệu hóa hoặc hạn chế hơn 5 triệu tài khoản của người dưới 16 tuổi và nhấn mạnh các công ty công nghệ phải có trách nhiệm trong việc bảo vệ trẻ em trên môi trường trực tuyến.

Thủy Bùi