Ấn Độ đang chứng kiến sự hồi sinh mạnh mẽ của làn sóng kỳ lân sau giai đoạn chững lại, khi các startup tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số để tạo động lực tăng trưởng mới, qua đó thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc.
Theo hãng nghiên cứu Mỹ CB Insights, tính đến tháng 10, Ấn Độ có 66 kỳ lân với tổng định giá khoảng 162 tỷ USD, đứng thứ ba toàn cầu. Dù vẫn còn cách xa Mỹ – nơi có hơn 700 kỳ lân – và Trung Quốc với hơn 150 doanh nghiệp, Ấn Độ vẫn vượt Nhật Bản, quốc gia hiện chỉ ghi nhận 8 công ty đạt mốc này.
Làn sóng bùng nổ kỳ lân tại Ấn Độ tăng tốc từ năm 2020, đạt đỉnh vào năm 2021 với 45 công ty mới gia nhập “câu lạc bộ tỷ USD”, theo dữ liệu của Inc42. Tuy nhiên, đến năm 2023, con số này giảm sâu xuống còn 2 do môi trường tiền tệ thắt chặt tại các nền kinh tế lớn khiến việc gọi vốn trở nên khó khăn. Giai đoạn 2024–2025, số kỳ lân mới duy trì dưới 10 mỗi năm.
Năm nay, thị trường khởi nghiệp ghi nhận tín hiệu phục hồi với sự xuất hiện của những cái tên như Juspay (hạ tầng thanh toán) và Neysa (dịch vụ AI cho doanh nghiệp). Đại diện Neysa cho biết mục tiêu là góp phần đưa Ấn Độ trở thành trung tâm tính toán AI quy mô toàn cầu, tập trung vào hạ tầng phục vụ đào tạo và triển khai trí tuệ nhân tạo.
Inc42 dự báo trong năm 2026, Ấn Độ có thể bổ sung thêm 10–13 kỳ lân mới. Hiện có khoảng 150 startup tiềm năng được định giá trên 200 triệu USD, trong đó nhiều doanh nghiệp đã tiến sát mốc 800 triệu USD. Khảo sát hơn 100 nhà đầu tư cho thấy 90% có kế hoạch tiếp tục rót vốn trong năm nay.
Trước đây, các kỳ lân Ấn Độ chủ yếu tập trung ở thương mại điện tử và fintech, tiêu biểu như Zepto trong lĩnh vực giao hàng tạp hóa trực tuyến. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp ứng dụng AI đang tăng nhanh, đồng thời mở rộng sang sản xuất, logistics và thương hiệu tiêu dùng, tận dụng lợi thế công nghệ và hiểu biết thị trường nội địa.
Một ứng viên đáng chú ý là BorderPlus – startup chuyên đưa điều dưỡng sang làm việc tại các quốc gia thiếu hụt nhân lực y tế, đặc biệt là Đức. Công ty ứng dụng AI để tối ưu đào tạo và kết nối việc làm, đã hỗ trợ hơn 200 lao động từ Ấn Độ và Philippines sang Đức, đồng thời lên kế hoạch mở rộng sang Nhật Bản, với mục tiêu đạt 60.000 lao động xuất khẩu mỗi năm vào năm tài khóa 2032.
BorderPlus được đồng sáng lập bởi Mayank Kumar – người từng xây dựng nền tảng giáo dục trực tuyến upGrad – cùng Ayush Mathur, cựu lãnh đạo tại đơn vị vận hành chuỗi khách sạn Oyo. Họ nhìn thấy cơ hội ứng dụng công nghệ vào một lĩnh vực truyền thống còn phân mảnh để tạo ra giá trị dài hạn.
Theo nhận định của Nikkei Asia, startup Ấn Độ ngày càng hướng đến những ngành kinh tế nền tảng như sản xuất, logistics và chăm sóc sức khỏe, thay vì chỉ tập trung vào lĩnh vực công nghệ thuần túy. Nếu đạt quy mô như kế hoạch, các mô hình như BorderPlus có thể trở thành kỳ lân tiêu biểu tiếp theo trong kỷ nguyên AI.
Bên cạnh đó, Ấn Độ sở hữu lực lượng nhân tài công nghệ thông tin dồi dào cùng tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ trong giới trẻ. Chính phủ nước này cũng thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua sáng kiến Startup India, hỗ trợ ưu đãi thuế, kết nối vốn và hợp tác học thuật. Theo hãng nghiên cứu Redseer, thị trường vốn đại chúng ngày càng đóng vai trò lớn, chiếm khoảng 35% tổng vốn startup trong năm 2025.
Dù số lượng kỳ lân được dự báo tiếp tục tăng, tổng vốn huy động vẫn chưa quay lại mức đỉnh năm 2021. Thị trường hiện ưu tiên chất lượng và khả năng sinh lời thay vì chạy theo số lượng, phản ánh xu hướng đầu tư thận trọng hơn trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.