Cục Biến đổi khí hậu thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa hoàn tất việc đăng ký hạn ngạch phát thải khí nhà kính giai đoạn 2025-2026 trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch và tín chỉ carbon, tạo nền tảng cho việc vận hành thị trường carbon tại Việt Nam.

Theo thông tin công bố ngày 22/6, tổng lượng hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ cho ba ngành có lượng phát thải lớn nhất gồm nhiệt điện, sắt thép và xi măng đạt hơn 511 triệu tấn CO2e trong giai đoạn 2025-2026.

Đây là lượng hạn ngạch sẽ được đưa vào giao dịch trên thị trường carbon nội địa. Phiên giao dịch đầu tiên dự kiến bắt đầu từ ngày 29/6/2026 và kéo dài đến hết ngày 24/12/2027.

Có 92 doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực phát thải trọng điểm tham gia thị trường, trong đó xuất hiện nhiều tập đoàn và doanh nghiệp lớn như Hòa Phát, Formosa, EVN, Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam, VICEM cùng nhiều đơn vị công nghiệp quy mô lớn khác.

Trước đó, vào tháng 2/2026, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho ba ngành nói trên, tương ứng khoảng 243 triệu tấn CO2e trong năm 2025 và khoảng 268 triệu tấn CO2e trong năm 2026.

Theo cơ chế vận hành của thị trường carbon, các doanh nghiệp phát thải vượt hạn ngạch được cấp sẽ phải mua thêm hạn ngạch từ những doanh nghiệp có lượng phát thải thấp hơn hoặc sử dụng tín chỉ carbon để bù đắp phần phát thải vượt mức.

Tỷ lệ sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ được giới hạn tối đa bằng 30% tổng lượng hạn ngạch phát thải được phân bổ cho doanh nghiệp.

Tín chỉ carbon là loại tài sản có thể mua bán trên thị trường, trong đó mỗi tín chỉ tương ứng với quyền phát thải một tấn CO2 hoặc lượng khí nhà kính quy đổi tương đương.

Theo lộ trình đã được Chính phủ phê duyệt, thị trường carbon Việt Nam sẽ được triển khai thí điểm đến hết năm 2028 trước khi chính thức vận hành đầy đủ từ năm 2029. Trong giai đoạn thí điểm, các doanh nghiệp tham gia giao dịch sẽ được miễn phí dịch vụ trên sàn giao dịch.

Đại diện Cục Biến đổi khí hậu cho biết phần lớn các cấu phần quan trọng của thị trường carbon hiện đã được hoàn thiện. Hệ thống đăng ký hạn ngạch phát thải, cơ sở dữ liệu và hạ tầng công nghệ phục vụ giao dịch đã sẵn sàng, trong khi các quy chế cuối cùng và cơ chế cấp phép cho các thành viên tham gia thị trường đang tiếp tục được hoàn thiện.

Cũng trong ngày 22/6, Cục Biến đổi khí hậu đã ký kết các biên bản phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) nhằm chuẩn bị cho công tác tổ chức và vận hành thị trường carbon trong nước.

Theo quy định hiện hành, hạn ngạch phát thải khí nhà kính và các tín chỉ carbon đủ điều kiện giao dịch sẽ được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý. Các tài sản này được lưu ký tại VSDC và thực hiện giao dịch trên hệ thống do HNX vận hành.

Việc chính thức đưa thị trường carbon vào hoạt động được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời hỗ trợ Việt Nam thực hiện các cam kết về phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 trong những thập kỷ tới.

Mai Hoàng