Luật Dầu khí (sửa đổi) gồm 12 chương, 62 điều, thay thế Luật Dầu khí năm 2022 và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Theo Chính phủ, việc sửa đổi luật nhằm xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai các dự án dầu khí, nâng cao tính chủ động của cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn để thu hút nguồn vốn đầu tư vào lĩnh vực này.

Đáng chú ý, luật mới tăng cường phân cấp, phân quyền và trao thêm một số thẩm quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam).

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, một trong những định hướng xuyên suốt của luật sửa đổi là đơn giản hóa thủ tục, khơi thông nguồn lực nhưng vẫn duy trì cơ chế kiểm tra và giám sát.

Những vấn đề liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại hoặc các trường hợp đặc biệt vẫn thuộc thẩm quyền của các cơ quan nhà nước theo quy định.

Luật cũng làm rõ hơn vị trí và vai trò của PetroVietnam, tách biệt giữa chức năng nhà thầu dầu khí, nhà đầu tư với những nhiệm vụ đặc thù được Nhà nước giao.

Theo cơ chế mới, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tiếp tục phụ trách những quyết định có tính chiến lược như phân lô dầu khí, chính sách ưu đãi đầu tư và các nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh.

Bộ Công Thương vẫn là cơ quan đầu mối thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực dầu khí, bao gồm phê duyệt hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên và trữ lượng, đồng thời kiểm tra, giám sát hoạt động dầu khí.

Trong khi đó, PetroVietnam, với vai trò đại diện nước chủ nhà, được trao thêm một số quyền trong việc ký kết, quản lý, theo dõi và giám sát hoạt động dầu khí. Tập đoàn cũng được quyết định một số nội dung chuyên môn, kỹ thuật trong phạm vi được phân cấp.

Ưu đãi mạnh hơn cho mỏ nhỏ, cận biên và dự án nước sâu

Một trong những nội dung đáng chú ý của luật sửa đổi là việc mở rộng cơ chế ưu đãi đầu tư cho các dự án dầu khí đặc thù.

Theo Bộ Công Thương, hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí tại Việt Nam đang ngày càng chuyển dịch ra các khu vực nước sâu, xa bờ. Đây là những nơi có điều kiện địa chất phức tạp, yêu cầu vốn đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn dài.

Bên cạnh đó, một số mỏ nhỏ, mỏ cận biên hoặc các lô dầu khí có điều kiện khai thác khó khăn sẽ khó bảo đảm hiệu quả kinh tế nếu chỉ áp dụng các cơ chế thông thường.

Do đó, luật mới bổ sung chính sách khuyến khích phát triển mỏ nhỏ, mỏ cận biên, các dự án nước sâu xa bờ; đồng thời thúc đẩy gia tăng hệ số thu hồi dầu và khai thác tận thu tại các mỏ, cụm mỏ và lô dầu khí.

Mục tiêu là tạo thêm động lực để nhà đầu tư triển khai những dự án trước đây có hiệu quả kinh tế thấp, qua đó duy trì và nâng sản lượng khai thác cũng như tăng nguồn thu cho ngân sách.

Luật cũng sửa đổi một số quy định liên quan đến hợp đồng dầu khí, quy trình lập, thẩm định và phê duyệt kế hoạch phát triển mỏ, kế hoạch khai thác sớm và kế hoạch phát triển mỏ dầu khí.

Mở rộng sang lưu trữ CO2 và năng lượng ngoài khơi

Không chỉ tập trung vào hoạt động khai thác truyền thống, Luật Dầu khí mới còn bổ sung hành lang pháp lý cho một số lĩnh vực năng lượng mới.

Trong đó có các hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2; phát triển công trình năng lượng ngoài khơi và cung cấp các dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao.

Theo Bộ Công Thương, các hoạt động này được triển khai khi có sự gắn kết trực tiếp với hoạt động dầu khí.

Dự thảo luật cũng được hoàn thiện với các quy định liên quan đến tín chỉ carbon, trách nhiệm sau khi đóng mỏ và việc sử dụng chung hạ tầng. Những quy định này nhằm bảo đảm an toàn, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến các hoạt động dầu khí đang vận hành.

Việc mở rộng phạm vi pháp lý được đánh giá là bước tiến đáng chú ý của ngành dầu khí trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng đang diễn ra.

Các hệ thống hạ tầng sẵn có như giàn khoan, đường ống, công trình biển cùng năng lực kỹ thuật của ngành có thể được tận dụng cho những lĩnh vực mới, thay vì chỉ phục vụ khai thác dầu khí truyền thống.

PetroVietnam hiện cũng đang phối hợp với các đối tác Nhật Bản nghiên cứu thử nghiệm giải pháp lưu trữ CO2 tại khu vực Bắc Bộ.

Song song đó, việc kết hợp năng lượng tái tạo với các công trình dầu khí ngoài khơi, tận dụng nguồn điện tại chỗ hay nghiên cứu những giải pháp như hydrogen được kỳ vọng sẽ mở rộng thêm dư địa phát triển cho ngành năng lượng.

Theo Chính phủ, Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ góp phần rút ngắn quy trình, phân định rõ trách nhiệm giữa các chủ thể, nâng sức hấp dẫn của các dự án dầu khí và tạo cơ sở pháp lý cho những lĩnh vực năng lượng mới.

Luật được Quốc hội thông qua với tỷ lệ tán thành 94,6% và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Khang Nguyễn