Gia tăng thủ đoạn tinh vi trên môi trường số

Ngày 7/7, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389), chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong 6 tháng đầu năm, đồng thời triển khai nhiệm vụ trọng tâm những tháng cuối năm 2026.

Theo báo cáo của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389, trong 6 tháng đầu năm, các lực lượng chức năng tại nhiều địa phương đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 67.937 vụ vi phạm, tăng 36,66% so với cùng kỳ năm 2025.

Tổng số tiền nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 9.647 tỷ đồng, tăng 49,36% so với cùng kỳ. Các cơ quan chức năng đã khởi tố 1.676 vụ án với 2.789 đối tượng liên quan.

Tại các địa bàn trọng điểm như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai, Tây Ninh, An Giang…, các đối tượng tiếp tục lợi dụng đường mòn, lối mở, hoạt động cư dân biên giới, chính sách phân luồng hải quan và phương tiện vận tải trá hình để đưa hàng hóa trái phép vào nội địa.

Đáng chú ý, môi trường mạng và thương mại điện tử hiện là một trong những lĩnh vực phức tạp nhất trong hoạt động tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả và hàng vi phạm sở hữu trí tuệ. Các đối tượng sử dụng mạng xã hội, đặc biệt là hình thức livestream bán hàng, để tiếp cận lượng lớn người tiêu dùng và tiêu thụ sản phẩm vi phạm.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng ghi nhận sự xuất hiện của các thủ đoạn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Deepfake để giả mạo hình ảnh bác sĩ, chuyên gia, người nổi tiếng nhằm quảng cáo sai sự thật về thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và thuốc chữa bệnh.

Tại hội nghị, đại diện các bộ, ngành và địa phương tập trung phân tích tình trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhất là những nhóm hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân như thuốc chữa bệnh, mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và sữa giả.

Các đại biểu nhận định phương thức vi phạm ngày càng tinh vi khi các đối tượng tận dụng thương mại điện tử, mạng xã hội và livestream để quảng bá, bán hàng, gây nhiều khó khăn cho công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý.

Bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, các ý kiến đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn và chất lượng sản phẩm.

Một số giải pháp được kiến nghị gồm nghiên cứu cơ chế xác thực thông tin người bán trên các sàn thương mại điện tử, nền tảng livestream; yêu cầu lưu trữ dữ liệu giao dịch, thông tin kho hàng, đơn hàng nhằm phục vụ công tác kiểm tra, xác minh khi cần thiết.

Tăng cường đấu tranh với các hoạt động vi phạm nghiêm trọng

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá Bộ Công an thời gian qua đã chỉ đạo công an các địa phương tăng cường xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ, đồng thời khởi tố nhiều vụ án.

Công tác đấu tranh trong lĩnh vực này được đẩy mạnh hơn, góp phần nhận được sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác trong nước, quốc tế.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Thường trực cũng cho rằng tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp. Hàng hóa nhập lậu, hàng giả mạo nguồn gốc xuất xứ, hàng không rõ nguồn gốc, hàng kém chất lượng tiếp tục xuất hiện tại nhiều địa phương.

Trong thời gian tới, các bộ, ngành thành viên Ban Chỉ đạo 389 và các địa phương được yêu cầu xây dựng chương trình, kế hoạch, giải pháp phù hợp với từng địa bàn; tập trung đấu tranh với các hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, vàng, ngoại tệ, thuốc lá thế hệ mới.

Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát, nâng cao năng lực chuyên môn, bản lĩnh chính trị và đạo đức công vụ của lực lượng thực thi nhiệm vụ; kiên quyết ngăn chặn tình trạng tiếp tay, bao che hoặc bảo kê cho các hoạt động vi phạm.

Linh Hải