Doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận dòng vốn

Ông Trương Chí Thiện, Tổng Giám đốc Công ty CP Thực phẩm Vĩnh Thành Đạt cho biết mặt bằng lãi suất cho vay năm 2026 đã tăng đáng kể so với năm trước, khiến chi phí vốn của doanh nghiệp chịu áp lực lớn hơn. Không chỉ vậy, nhiều doanh nghiệp thời gian gần đây còn gặp khó khi tiếp cận tín dụng do một số ngân hàng đã gần chạm hạn mức cho vay.

Theo ông Thiện, việc nguồn vốn tín dụng bị siết lại ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như kế hoạch đầu tư mở rộng của doanh nghiệp trong bối cảnh nhu cầu thị trường dần phục hồi.

Ông Nguyễn Ngọc Hoà, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) nhận định, khó khăn lớn nhất hiện nay của nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn là khả năng tiếp cận vốn. Phần lớn doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng, trong khi thị trường vốn trong nước chưa phát triển đủ mạnh để trở thành kênh huy động thay thế hiệu quả.

Theo ông Hoà, việc Nhà nước đẩy mạnh đầu tư và giao nhiều dự án quy mô lớn cho khu vực tư nhân thời gian qua đã khiến các doanh nghiệp lớn hút một lượng vốn đáng kể từ hệ thống ngân hàng. Điều này tạo thêm áp lực lên mặt bằng lãi suất và làm thu hẹp dư địa tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ngoài ra, với nhiều dự án đầu tư công, doanh nghiệp thường phải tự xoay vốn triển khai trước khi được thanh toán sau nghiệm thu, qua đó làm gia tăng nhu cầu vay vốn trong nền kinh tế.

Phát biểu tại một diễn đàn tổ chức tại TP.HCM tuần qua, ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo Thống kê, Ổn định tiền tệ tài chính thuộc Ngân hàng Nhà nước cho biết khoảng cách giữa tăng trưởng huy động vốn và tăng trưởng tín dụng hiện đang khá lớn, gây áp lực đáng kể lên thanh khoản hệ thống ngân hàng.

Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước, trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao hơn tốc độ huy động vốn, việc đảm bảo thanh khoản cho hệ thống là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Do đó, cơ quan điều hành phải cân đối linh hoạt giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và đảm bảo an toàn hệ thống tài chính.

Lãi suất vẫn chịu nhiều áp lực

Sau giai đoạn lãi suất huy động tăng mạnh từ cuối năm 2025, ngày 9/4/2026, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn đã trực tiếp làm việc với các ngân hàng thương mại để bàn giải pháp kéo giảm mặt bằng lãi suất.

Sau động thái này, lãi suất trên thị trường từng có dấu hiệu hạ nhiệt. Tuy nhiên, bước sang tháng 5/2026, xu hướng tăng trở lại đã xuất hiện ở một số kỳ hạn huy động, tiếp tục tạo áp lực đối với doanh nghiệp và nền kinh tế.

Trước diễn biến này, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện chủ trương giảm lãi suất cho vay, đồng thời tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nếu có.

Đánh giá về bài toán điều hành lãi suất thời gian tới, Tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên cấp cao Trường Chính sách công và Quản lý, Đại học Fulbright Việt Nam cho rằng áp lực điều hành sẽ còn rất lớn trong bối cảnh nhu cầu vốn phục hồi mạnh nhưng mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô vẫn phải được đảm bảo.

Theo chuyên gia này, về lý thuyết, biện pháp trực tiếp nhất để giảm lãi suất là tăng cung tiền và cải thiện thanh khoản cho hệ thống ngân hàng. Khi dòng tiền được bơm ra nền kinh tế nhiều hơn, lãi suất huy động sẽ có cơ hội giảm, từ đó tạo dư địa để hạ lãi suất cho vay.

Tuy nhiên, việc nới lỏng tiền tệ cũng đi kèm rủi ro lạm phát và áp lực ổn định kinh tế vĩ mô. Vì vậy, giải pháp giảm lãi suất cần được triển khai đồng bộ thay vì chỉ phụ thuộc vào chính sách tiền tệ.

Theo ông Tuấn, hệ thống ngân hàng cần chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp thông qua việc giảm lãi suất cho vay, trong đó các ngân hàng thương mại nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng cần đóng vai trò dẫn dắt để tạo sự đồng thuận trên toàn thị trường.

Chuyên gia này cho rằng dư địa giảm lãi suất vẫn còn nếu các ngân hàng chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận. Trong khi nhiều doanh nghiệp gặp khó về dòng tiền, lợi nhuận ngành ngân hàng thời gian qua vẫn duy trì ở mức cao, tạo ra nhiều tranh luận trên thị trường.

Bên cạnh đó, việc tái cơ cấu các ngân hàng yếu kém được xem là yếu tố quan trọng nhằm kéo giảm chi phí vốn toàn hệ thống. Theo phân tích, các ngân hàng yếu thường phải huy động vốn với lãi suất cao để bù đắp rủi ro, từ đó buộc các ngân hàng khác cũng phải nâng lãi suất để cạnh tranh giữ chân người gửi tiền.

Ngoài ra, chuyên gia cũng nhấn mạnh cần kiểm soát dòng tín dụng chảy vào các lĩnh vực phi sản xuất, đặc biệt là đầu cơ bất động sản. Đây là nhóm lĩnh vực thường chấp nhận lãi vay cao để tìm kiếm lợi nhuận, qua đó góp phần đẩy mặt bằng lãi suất chung tăng lên.

Theo Tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn, để ổn định lãi suất bền vững trong dài hạn, chính sách điều hành cần tập trung xử lý tận gốc bài toán cung - cầu vốn của nền kinh tế thay vì chỉ áp dụng các giải pháp ngắn hạn mang tính kỹ thuật.

Khang Nguyễn