Hiện Bộ Tài chính đang xây dựng nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào, đồng thời đã gửi hồ sơ sang Bộ Tư pháp để thẩm định.
Theo cơ quan soạn thảo, xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị trường xăng dầu toàn cầu cũng như hoạt động kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam.
Đáng chú ý, eo biển Hormuz đã bị Iran phong tỏa khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ các quốc gia Trung Đông như Iran, Iraq, UAE, Saudi Arabia và Kuwait không thể vận chuyển tới các nhà máy lọc dầu trên thế giới, đặc biệt là khu vực châu Á – nơi phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô từ Trung Đông.
Hệ quả là nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á phải cắt giảm công suất, sử dụng nguồn dự trữ dầu thô và hạn chế hoặc tạm dừng xuất khẩu sản phẩm xăng dầu. Nguồn cung khan hiếm đã đẩy giá xăng dầu tại thị trường Singapore tăng mạnh, làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.
Một số nhà máy lọc dầu trong nước cũng đang đối mặt khó khăn khi nguồn dầu thô nhập khẩu có nguy cơ thiếu hụt, khiến việc thực hiện các hợp đồng giao hàng hiện hữu gặp nhiều trở ngại. Các nhà cung cấp trong khu vực thậm chí đang cân nhắc tuyên bố bất khả kháng nếu tình trạng này kéo dài và không có đủ dầu thô để sản xuất.
Hiện nay, phần lớn xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam đến từ ASEAN và Hàn Quốc với mức thuế suất chủ yếu là 0% theo các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột địa chính trị, việc mua xăng dầu thành phẩm từ các thị trường này cũng có thể gặp khó khăn.
Nếu tình trạng chiến tranh và phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài, việc tìm nguồn nhập khẩu thay thế sẽ vừa khan hiếm vừa bị đội giá, thậm chí có nguy cơ không có nguồn hàng để nhập. Điều này có thể gây áp lực lớn lên nguồn cung trong nước và công tác bình ổn giá xăng dầu.
Trước yêu cầu cấp bách của thực tiễn, Bộ Công Thương đã đề xuất điều chỉnh thuế nhập khẩu MFN đối với các mặt hàng xăng dầu về mức 0% để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu mối đa dạng hóa nguồn cung.
Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế suất MFN từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì (các mã HS 2710.12.21, 2710.12.22, 2710.12.24, 2710.12.25) và các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate (mã HS 2710.12.80).
Đối với nhiên liệu diesel và một số loại dầu nhiên liệu (các mã HS 2710.19.71, 2710.19.72, 2710.19.79), nhiên liệu động cơ máy bay (HS 2710.19.81, 2710.19.82) và các loại kerosine khác (HS 2710.19.83), thuế nhập khẩu MFN được đề xuất giảm từ 7% xuống 0%.
Ngoài ra, một số nguyên liệu hóa dầu cũng được đề xuất giảm thuế về 0%, gồm Xylen (HS 2707.30.00) và condensate (HS 2709.00.20) từ mức 3%, P-Xylen (HS 2902.43.00) từ 3%, và hydrocarbon mạch vòng loại khác (HS 2902.90.90) từ 2%.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu áp dụng phương án giảm thuế như đề xuất, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng. Cơ quan này đề xuất nghị định có hiệu lực ngay sau khi được ký và áp dụng đến hết ngày 30/4; nếu cần kéo dài sẽ tiếp tục trình Chính phủ xem xét, quyết định.