Sau hành trình hơn 10.000 km xuyên Đông Nam Á bằng VinFast VF6 và VF7, anh Phùng Thế Trọng cho biết điều bất ngờ nhất không nằm ở công nghệ hay khả năng vận hành, mà ở bài toán chi phí sử dụng xe điện tại từng thị trường.
Khi sạc điện còn đắt hơn đổ xăng
Nhiều người cho rằng Malaysia là môi trường lý tưởng cho xe điện nhờ hệ thống đường cao tốc hiện đại với tốc độ tối đa lên tới 110 km/h. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất lại đến từ chi phí năng lượng.
Theo chia sẻ từ chuyến đi thực tế, giá sạc điện tại Malaysia vào khoảng 8.000 đồng/kWh, trong khi giá xăng A97 được trợ giá chỉ dao động từ 11.000 - 12.000 đồng/lít.
Điều này khiến lợi thế kinh tế của xe điện gần như biến mất. Trong nhiều trường hợp, chi phí vận hành xe điện thậm chí còn cao hơn sử dụng xe động cơ đốt trong.
Thực tế này tạo ra áp lực không nhỏ cho các hãng xe điện. Theo anh Trọng, nhiều nhân viên bán xe tại Malaysia thừa nhận việc thuyết phục khách hàng chuyển sang xe điện là rất khó khi chi phí sạc không còn hấp dẫn hơn đổ xăng.
Để cạnh tranh, nhiều thương hiệu lớn như Tesla hay BYD phải triển khai các chương trình tặng sạc miễn phí hoặc ưu đãi năng lượng nhằm bù đắp phần chênh lệch chi phí cho người dùng.
Việt Nam hưởng lợi từ bài toán chi phí
Trong khi Malaysia gặp khó vì xăng quá rẻ, xe điện tại Việt Nam lại đang sở hữu nhiều lợi thế giúp thị trường tăng trưởng mạnh.
Yếu tố đầu tiên là giá điện sạc thấp. Hiện mức phí sạc phổ biến của VinFast khoảng 4.000 đồng/kWh, chỉ bằng một nửa Malaysia và thấp hơn rất nhiều so với Singapore, nơi giá sạc thường dao động từ 12.000 - 13.000 đồng/kWh.
Bên cạnh đó, nhiều chương trình miễn phí sạc pin giúp người dùng giảm đáng kể chi phí sử dụng, thậm chí gần như không phải trả tiền năng lượng trong một số giai đoạn.
Ưu đãi thuế phí tạo khác biệt lớn
Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy xe điện tại Việt Nam là chính sách miễn 100% lệ phí trước bạ.
Với một mẫu xe có giá khoảng 700 triệu đồng, người mua xe xăng có thể phải chi thêm hàng chục triệu đến gần 100 triệu đồng để hoàn tất thủ tục lăn bánh.
Khoản ưu đãi này giúp xe điện gia tăng sức cạnh tranh ngay từ thời điểm mua xe, đồng thời làm giảm đáng kể áp lực về chênh lệch giá bán hay khả năng mất giá so với xe động cơ đốt trong.
Hệ sinh thái sạc ngày càng hoàn thiện
Ngoài chi phí, hạ tầng cũng là yếu tố quyết định đến khả năng phổ cập xe điện.
Nếu tại một số quốc gia trong khu vực, người dùng phải tính toán kỹ từng điểm sạc cho hành trình dài thì tại Việt Nam, mạng lưới trạm sạc đang được mở rộng nhanh chóng.
Cùng với đó là hệ thống hàng trăm xưởng dịch vụ trên toàn quốc, giúp việc sử dụng xe điện trở nên thuận tiện hơn đáng kể so với giai đoạn đầu của thị trường.
Ở nhiều khu vực ngoại thành hoặc các đô thị lớn, người dùng có thể dễ dàng tìm thấy nhiều điểm sạc trong phạm vi vài kilomet, thay vì phải lên kế hoạch di chuyển phức tạp như trước.
Xe điện thành công hay thất bại không chỉ nằm ở công nghệ
Câu chuyện giữa Việt Nam và Malaysia cho thấy sự thành công của xe điện không chỉ phụ thuộc vào khả năng tăng tốc, dung lượng pin hay công nghệ sản phẩm.
Yếu tố quyết định nằm ở hệ sinh thái kinh tế xung quanh, bao gồm giá điện, giá nhiên liệu, chính sách ưu đãi và mức độ hoàn thiện của hạ tầng.
Tại Malaysia, xe điện đang phải cạnh tranh với lợi thế xăng giá rẻ được trợ cấp. Trong khi đó, tại Việt Nam, sự kết hợp giữa chi phí sạc thấp, ưu đãi thuế phí và mạng lưới hạ tầng ngày càng phủ rộng đã tạo ra lợi thế rõ rệt cho phương tiện điện hóa.
Chính vì vậy, câu hỏi lớn của thị trường Việt Nam hiện nay không còn là xe điện có đủ hấp dẫn hay không, mà là những lợi thế về chính sách và chi phí sẽ được duy trì trong bao lâu để tiếp tục thúc đẩy người dùng chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện.